The Cambodia Daily
25-9-2024
អ្នកឃ្លាំមើលស្ថានការណ៍កម្ពុជា ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល ដោះលែងសកម្មជនប្រឆាំងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ត្រីកោណ (CLV = [Cambodia-Laos-Vietnam]) សកម្មជនបរិស្ថាន និងអ្នកនយោបាយនៃបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំងអស់ រួមទាំងលោក កឹម សុខា [មេដឹកនាំអតីតបក្សសង្គ្រោះជាតិ] ផងដែរ ឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញដោយឥតលក្ខខណ្ឌ ដើម្បីធានាភាពពេញលេញ នៃខ្លឹមសាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ ស្ដីពីសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត បានសរសេរនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួន នៅថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា នេះថា ដើម្បីចូលរួមអបអរទិវារដ្ឋធម្មនុញ្ញគម្រប់ខួប ៣១ឆ្នាំ ឱ្យមានអត្ថន័យពេញលេញ លុះត្រាតែរដ្ឋាភិបាល គោរពស្មារតីដើមនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺត្រូវស្ដារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ដូចមានចែងក្នុងច្បាប់កំពូលនេះ។
លោក ម៉ែន ណាត លើកឡើងថា ដើម្បីបង្ហាញពីការគោរពស្មារតីដើមនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែលុបចោលរាល់កិច្ចព្រមព្រៀង និងសន្ធិសញ្ញាទាំងឡាយ ជាមួយប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសប្រទេសវៀតណាម ទាំងព្រំដែនគោក ព្រំដែនសមុទ្រ រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចឲ្យក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ក្នុងតំបន់ CLV ជាង ២៤ ម៉ឺនហិកតាផងដែរ ដើម្បីឲ្យស្របតាមខ្លឹមសារ ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញសព្វថ្ងៃនេះ។
ជាងនេះទៀត រដ្ឋាភិបាលត្រូវផ្សះផ្សាស្មារតីជាតិរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ ដោយទម្លាក់ចោលនូវនិន្នាការនយោបាយទាំងអស់ និងត្រូវឈប់ប្រើពាក្យប្រមាថ លាបពណ៌ ឬគំរាមកំហែងបន្តទៀត។ បន្ថែមពីនេះ ត្រូវកែលំអច្បាប់នានាដែលផ្ទុយពីខ្លឹមសារនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញទាំងអស់ ដូចជា ច្បាប់ស្ដីពីការធ្វើបាតុកម្ម ច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោត និងច្បាប់ស្ដីពីគណបក្សនយោបាយ ជាដើម។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា រូបនេះ បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវតែធានាឲ្យមានយុត្តិធម៌ស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ ស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ ក្នុងរបបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញផងដែរ នោះទើបច្បាប់កំពូលមួយនេះ មានខ្លឹមសារពេញលេញ សម្រាប់ធានាគោលការណ៍នីតិរដ្ឋរបស់កម្ពុជា ទៅថ្ងៃមុខ។
ការអះអាងនេះ ធ្វើឡើងចំថ្ងៃខួបលើកទី ៣១ឆ្នាំ នៃទិវារដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង និងប្រើប្រាស់ចាប់តាំងពីអំឡុងទសវត្សរ៍១៩៩០ មក។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ និងឡាយព្រះហស្តលេខាឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការដោយព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ដែលបានផ្ដួចផ្ដើមឡើងក្នុង កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ឆ្នាំ១៩៩១។
គិតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ មក រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្ម ឬកែប្រែចំនួន ១០ លើករួចមកហើយ និងត្រូវគេមើលឃើញថា ការធ្វើវិសោធនកម្មទាំងនោះ សុទ្ធសឹងតែដើម្បីការកេងចំណេញផលប្រយោជន៍នយោបាយរបស់បក្សកាន់អំណាចទាំងអស់ ជាពិសេសការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញចុងក្រោយ កាលពីចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ កន្លងទៅ ដែលត្រូវគេមើលឃើញថា ជាការកែប្រែមួយ ដើម្បីតែការធានានូវការផ្ទេរអំណាច ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីពីឪពុកទៅកូន គឺពីលោក ហ៊ុន សែន ទៅលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប៉ុណ្ណោះ ដែលបង្ហាញពីការរំលោភបំពានលើច្បាប់កំពូលមួយនេះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ដើម្បីអបអរសាទរខួបលើកទី៣១ នៃទិវាប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានរៀបចំឱ្យព្រះមហាក្សត្រខ្មែរសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហមុនី ប្រកាសសម្ពោធវិមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ នេះ ខណៈលោក ហ៊ុន សែន មិនបានធ្វើអត្ថាធិប្បាយណាមួយ ជុំវិញខួបលើកទី៣១ នៃទិវាប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះទេ។
ចំណែកលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា គ្រាន់តែសរសេរសារខ្លីលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនថា សូមអបអរសាទរខួបលើកទី៣១ នៃទិវាប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ២៤ កញ្ញា ១៩៩៣ – ២៤ កញ្ញា ២០២៤ តែប៉ុណ្ណោះ៕
…..
អត្ថបទដើមទាំងស្រុងរបស់លោក ម៉ែន ណាត ដូចខាងក្រោម ៖
ដើម្បីចូលរួមអបអរទិវារដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា គម្រប់ខួប ៣១ឆ្នាំ នាថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា អាចមានន័យពេញលេញទៅបាន លុះត្រារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវគោរពស្មារតីដើមនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឡើងវិញ។ ដូច្នេះ យើងខ្ញុំសូមអំពាវនាវរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវស្តារប្រក្រតីភាពនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ គឺ៖
#ទី១. ត្រូវដោះលែងសកម្មជនរឿង CLV សកម្មជនបរិស្ថាន និងអ្នកនយោបាយបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំងអស់ រួមទាំងលោក កឹម សុខា ផងឲ្យមានសេរីភាពដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ដើម្បីឲ្យស្របខ្លឹមសាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ ស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។
#ទី២. ត្រូវលុបចោលរាល់កិច្ចព្រមព្រៀង និង សន្ធិសញ្ញាទាំងឡាយ ជាមួយប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសវៀតណាម ទាំងព្រំដែនគោក ដែនសមុទ្រ និង កិច្ចព្រមព្រៀងផ្តល់ដីសម្បាទានសេដ្ឋកិច្ច ឲ្យក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ក្នុងតំន់ CLV កម្ពុជាជាង ២៤ ម៉ឺនហិចតាផង ដើម្បីឲ្យស្របខ្លឹមសាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ មាត្រា២ និងមាត្រា៥៥។
#ទី៣. ត្រូវផ្សះផ្សាស្មារតីជាតិរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ ដោតទម្លាក់ចោលនូវនិន្នាការនយោបាយទាងអស់ និងត្រូវឈប់ប្រើពាក្យប្រមាថ លាបពណ៌ ឬគំរាមកំហែង ក្នុងចំណោមក្រុមមេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។
#ទី៤. ត្រូវកែលម្អនូវរាល់ច្បាប់ទាំងឡាយណា ដែលផ្ទុយ ឬប្រតិសកម្មលើខ្លឹមសាររដ្ឋធម្មនុញ្ញជាតិ។ ឧទាហរណ៍ ច្បាប់ស្តីពីការធ្វើបាតុកម្ម, ច្បាប់បោះឆ្នោត ច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ ជាដើម។
#ទី៥. ត្រូវធានាឲ្យមានយុត្តិធម៌ស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខថ្បាប់ឡើងវិញ ឲ្យស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ ក្នុងរបបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
អត្ថបទដោយ ម៉ែន ណាត
នៃក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលម្ពុជា
(ប្រទេសន័រវែស ២៤ កញ្ញា ២០២៤)
