បញ្ចូលអត្ថបទ CWCI / ០៨ កុម្ភៈ ២០២៦
អ្នកតាមកិច្ចការព្រំដែនខ្មែរ លោក ម៉ែន ណាត និងលោក អ៊ុំ សំអាន បង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីហានិភ័យកម្ពុជា ដោយបានធ្វើការកត់សម្គាល់លើចំណុចមួយចំនួន ជុំវិញជំហររបស់មេដឹកនាំកម្ពុជា ពេលជំនួបកំពូលជាមួយមេដឹកនាំវៀតណាមថ្មីៗនេះ។ តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម បញ្ជាក់ថា មេដឹកនាំកម្ពុជា នៅតែបន្តគោរព និង គាំទ្រចំពោះកិច្ចព្រមព្រៀងនានា ជាមួយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។ សូមចុះផ្សាយទាំងស្រុងនូវការកត់សម្គាល់នេះ ដូចតទៅ ៖
ខាងកើត (វៀតណាម) ត្រជាក់ជាងខាងលិច (ថៃ) ប៉ុន្តែស៊ីរូងផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា ! – សូមក្រឡេកមើលការព្រមព្រៀងគ្នារវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ដោយប្រមុខរដ្ឋស្តីទីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ជាមួយមេដឹកនាំវៀតណាម លោក តូ ឡឹម ឬ តូ ឡាំ (To Lam) នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ថ្ងៃទី០៦ កុម្ភៈ ២០២៦។ (សូមអាន ចុចត្រង់នេះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍លំអិត – Read or download here)។
ការកត់សម្គាល់ ៖ ការព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវបានប្រកាសជាសាធារណៈ នូវខ្លឹមសាររួម មាន ៨ ទំព័រ ជាភាសាខ្មែរ និងមាន ២៨ ចំណុច។ ពីចំណុចទី ១៨ ដល់ចំណុចទី ២០ គឺចំណុចជាហានិភ័យបំផុតសម្រាប់កម្ពុជា នៅពេលអនាគតខាងមុខ ៖
– ទី១. ចំណុច១៨ នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម គឺថា ភាគីកម្ពុជា បន្តផ្តល់សិទ្ធិស្របច្បាប់ជនជាតិវៀតណាមខុសច្បាប់នៅកម្ពុជា។ ចំណុចនេះ មិនបានសរសេរបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ទេ ប៉ុន្តែភាគីទាំងពីរ បន្តអនុត្តលើឯកសារ និងកិច្ចព្រមព្រៀងកន្លងទៅជាមួយគ្នា រួមទាំងលក្ខខណ្ឌក្នុងការផ្តល់សញ្ជាតិ ឲ្យជនជាតិវៀតណាមខុសច្បាប់ផង។
– ទី២. ចំណុច១៩ កម្ពុជា និងវៀតណាម បានឯកភាពគ្នា ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ៦% ពាក់ព័ន្ធនឹង«ការដោះដូរដី» ក្នុងការបោះបង្គោលព្រំដែន ដែលនៅសេសសល់ ១៦% ទៀត។
កន្លងទៅ ការដោះដូរដី គឺធ្វើឡើងដោយលួចលាក់ ប៉ុន្តែបានបែកធ្លាយ ល្បីល្បាញ នៅឆ្នាំ២០១៥ ក្នុងរឿងយកដីខ្មែរ នៅស្រុកមេមាត់ ត្បូងឃ្មុំ ទៅឲ្យវៀតណាម ដើម្បី«ដោះដូរយកមកវិញ នូវភូមិកំណើតអតីតប្រធានរដ្ឋសភា លោក ហេង សំរិន នៅភូមិអន្លង់ជ្រៃ និងភូមិថ្លុកត្រាច ស្រុកពញាក្រែក ត្បូងឃ្មុំ» ក្រោមរូបភាព ដែលហៅថា «យកដីខ្មែរ ដោះដូរជាមួយដីខ្មែរ ទៅឲ្យវៀតណាម»។
ទង្វើនោះកើតឡើងតាមរយៈលោក ហ៊ុន សែន ដែលព្រមព្រៀងជាមួយវៀតណាម បានប្រើប្រាស់សន្ធិសញ្ញាព្រំដែនគោកខុសច្បាប់ ឆ្នាំ១៩៨៥ និង ផែនទីមិនត្រឹមត្រូវ ទៅកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនជាថ្មី រួចបោះបង្គោលព្រំដែនឡើងវិញ ដោយមិនអនុលោមតាម អនុសញ្ញារបស់អាណាគមបារាំង (កូសាំងស៊ី) និងកម្ពុជា ឆ្នាំ១៨៧៣ ដែលមានបង្គោលរួចហើយ ចំនួន ១២៤ បង្គោល។ សន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨៥ ជាមួយវៀតណាម ត្រូវបានលោក ហ៊ុន សែន យកមកផ្តល់សច្ចាប័នឡើងវិញ នៅឆ្នាំ២០០៥ ដើម្បីឲ្យវៀតណាម កាន់តែមានទំនុកចិត្ត ក្នុងមហិច្ឆតារបស់ខ្លួន ចំពោះអ្វីដែលវៀតណាម បានកាត់ឆ្វៀលទឹកដីព្រំដែនគោកខ្មែរមួយចំណែកបន្ថែមទៀត រួមទាំងព្រំដែនសមុទ្រ ដូចជា កោះត្រល់ (Phu Quoc) និង ចង្កោមកោះក្រចកសេះ (Tho Chu island) ផងដែរ។
ត្រង់ចំណុចទី១៩ នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនេះដែរ ភាគីកម្ពុជា និងវៀតណាម រំឭកឡើងវិញនូវការអនុវត្តខ្ជាប់់ខ្ជួននូវ កិច្ចព្រមព្រៀងដែនទឹកប្រវត្តិសាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៨២ ដែលកាលនោះ លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងនាមជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ជាអ្នកចុះហត្ថលេខាជាមួយវៀតណាម។
កិច្ចព្រមព្រៀងដែនទឹកប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែលោក ហ៊ុន សែន កាលនោះ ហ៊ានព្រហើនទទួលស្គាល់នូវខ្សែព្រំដែនសមុទ្រ តាមការបង្គាប់បញ្ជារបស់វៀតណាម រួមទាំងទទួលស្គាល់ថា កោះត្រល់ (Phu Quoc) និង ចង្កោមកោះក្រចកសេះ (Tho Chu island) ជារបស់វៀតណាម។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងកាលនោះ គឺជាការដោះដូរមួយ ដែលលោក ហ៊ុន សែន ហ៊ានប្រថុយប្រថាប់ត្រាឲ្យវៀតណាម ដើម្បីជាថ្នូរនឹងការឡើងកាន់អំណាចកំពូលរបស់គាត់ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
– ទី៣. ត្រង់ចំណុចទី២០ នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ថ្ងៃទី០៦ ខែកុម្ភៈ បានរំឭកឡើងវិញថា កម្ពុជា និងវៀតណាម បន្តស្ថាបនា កែលំអ និង ជួសជុលស្តូបមិត្តភាពកម្ពុជា វៀណាម និងឡាវ ក្នុងន័យថា ប្រទេសទាំងបី ត្រូវដឹងគុណវៀតណាម ក្នុងស្មារតីគណបក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិនរួមគ្នា ដែលមានវៀតណាម គឺជាបងធំជានិច្ច។
ដំណោះស្រាយ ៖ កម្ពុជា អាចកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនយោបាយ និង រដ្ឋបាលស៊ីរូងផ្ទៃក្នុងខ្មែរបាន លុះត្រាតែ ៖
ទី១. មេដឹកនាំខ្មែរ ត្រូវឈប់ជាប់ជំពាក់គុណបំណាច់របស់វៀតណាម។ ក្នុងន័យនេះ កម្ពុជា អាចរក្សាត្រឹមតែនយោបាយការទូតធម្មតា ដូចដែលកម្ពុជា ធ្វើទំនាក់ទំនងការទូតស្មើភាពជាមួយប្រទេសឯទៀតដែរ។ តើបក្សកាន់អំណាចរបស់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចធ្វើបានឬទេ?
ទី២. ត្រូវធ្វើនិរាករណ៍រាល់សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងនានា ដែលមិនស្របតាមស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ និង កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១។
ទី៣. កម្ពុជា ត្រូវស្តារប្រក្រតីភាពប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញ រួមទាំង ត្រូវកំណត់ទិសដៅកម្ពុជាខ្លួនឯង សម្រាប់អនាគតវែងឆ្ងាយទៅមុខ។
អត្ថបទដោយ ម៉ែន ណាត
(ក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា)
…….
អត្ថបទលោក អ៊ុំ សំអាន អតីតសមាជិកសភាកម្ពុជា ដូចខាងក្រោម៖
កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជា និងវៀតណាម បានឯកភាពក្នុងការប្តេជ្ញាចិត្ត គោរព និងអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ឆ្នាំ១៩៨២ ស្តីពីតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា-វៀតណាម។ កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ១៩៨២ ស្តីពីតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្រ្ត បានធ្វើអោយខ្មែរបាត់បង់កោះត្រល់ ចង្កោមកោះក្រចកសេះ និងដាក់សមុទ្រខ្មែរ រួមជាមួយវៀតណាម ចំនួន ១០០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ព្រមទាំងបាត់បង់ដែនសមុទ្រខ្មែរ ទៅវៀតណាម ចំនួន ៣០០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
លុះដល់អំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៧ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម និង ថៃ បានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី កំណត់ព្រំដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួន ដោយរំលងប្រទេសកម្ពុជា ខណៈពេលកម្ពុជា ស្ថិតក្នុងវិបត្តិរដ្ឋប្រហារ នាខែកក្កដា ឆ្នាំដដែលនោះ។ វៀតណាម និងថៃ ធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានកិច្ចព្រមព្រៀង ស្តីពីតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៨២ ដែលធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន មិនហ៊ានតវ៉ាជំទាស់ជាមួយវៀតណាម នាពេលនោះ។ ដូច្នេះ ថៃ និង វៀតណាម បានកាត់ឆ្វៀលដែនសមុទ្រកម្ពុជា ចំនួន ៣០០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ក្នុងចំណែកម្នាក់ៗ ក្នុងចំណោមផ្ទៃក្រឡាសមុទ្រខ្មែរ សរុប ៩៥០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ១៩៨២ ស្តីពីតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្រ្ត ត្រូវបានសុីញ៉េរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃប្រទេសទាំងពីរ គឺលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ង្វៀង កូថាច់ ដែលកាលនោះ វៀតណាម ត្រួតត្រាកម្ពុជាទាំងខុសច្បាប់អន្តរជាតិ។
មាត្រា៥៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ តម្រូវអោយលុបចោលសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ ឆ្នាំ១៩៨២ ឆ្នាំ១៩៨៣ និងឆ្នាំ១៩៨៥ ដែលជាសម័យវៀតណាម ត្រួតត្រាកម្ពុជា។
ការបន្តគោរព និងអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ឆ្នាំ១៩៨២ ស្តីពីតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា-វៀតណាម គឺជាការកាត់ទឹកដីខ្មែរ និងកាត់កោះខ្មែរ អោយវៀតណាម ដើម្បីសងគុណវៀតណាម ដែលបានលើកបន្តុបលោក ហ៊ុន សែន អោយកាន់អំណាច តាំងពីទសវត្សទី៨០។ នេះជាទង្វើក្បត់ជាតិរបស់ត្រកូល ហ៊ុន គឺត្រកូល ហ៊ុន នឹងក្លាយជាជនក្បត់ជាតិ ២ ជំនាន់ ព្រោះលោក ហ៊ុន សែន បានកាត់ទឹកដីខ្មែរ អោយវៀតណាម តាមរយៈការបោះបង្គោលព្រំដែន ជាមួយវៀតណាម បាន ៨៥% ស្របតាមសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម ឆ្នាំ២០០៥ ដែលយកតាមសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ ឆ្នាំ១៩៨៥ នាសម័យវៀតណាម ត្រួតត្រាកម្ពុជា។ ហើយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងកាត់ទឹកដីខ្មែរ អោយវៀតណាមបន្ថែមទៀត តាមរយៈការដោះដូរដីខ្មែរ នឹងដីខ្មែរ ៦% ស្របតាមសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម ឆ្នាំ២០០៥ ព្រមទាំងបន្តកាត់ទឹកដី ដែនសមុទ្រ និង កោះ អោយវៀតណាម។
សព្វថ្ងៃនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក ហ៊ុន សែន គោរព និងអនុវត្តសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ ឆ្នាំ១៩៨២ ឆ្នាំ១៩៨៣ និងឆ្នាំ១៩៨៥ ដែលជាសម័យវៀតណាម ត្រួតត្រាកម្ពុជា។ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលលើកបន្តុបដោយវៀតណាម នៅកម្ពុជា នាទសវត្សទី៨០ គឺគ្មានកៅអី នៅអង្គការសហប្រជាជាតិទេ។ កៅអីរបស់កម្ពុជា នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ នាពេលនោះ ស្ថិតក្នុងដៃរបស់ភាគីខ្មែរក្រហម។
ហេតុនេះ សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន ឆ្នាំ១៩៨២ ឆ្នាំ១៩៨៣ និងឆ្នាំ១៩៨៥ ជាសន្ធិសញ្ញាខុសច្បាប់។ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ និងមាត្រា៥៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ តម្រូវឲ្យលុបចោលសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ ឆ្នាំ១៩៨២ ឆ្នាំ១៩៨៣ និងឆ្នាំ១៩៨៥។
អត្ថបទដោយ អ៊ុំ សំអាន
ឯកសារភ្ជាប់ ៖
- កិច្ចព្រមព្រៀងតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្រ្ត ថ្ងៃ ៧ កក្កដា ១៩៨២ រវាងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ង្វៀង កូថាច់ (សូមទាញយក «ច្បាប់ដើម» Download ឬទាញយក «ចម្លង» Download)។
- សន្ធិសញ្ញាព្រំដែនបំពេញបន្ថែម ឆ្នាំ ២០០៥ លើសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនរដ្ឋ ឆ្នាំ១៩៨៥ (សូមទាញយក Download)
- សន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនរដ្ឋ រវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ឆ្នាំ ១៩៨៥ ភ្ជាប់ជាមួយបញ្ជីស្ថិតិ ផែនទីព្រំដែន ឆ្នាំ ១៩៨៥ (ច្បាប់ដើម)សូមទាញយក Download។
- សន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនរដ្ឋ រវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ឆ្នាំ ១៩៨៥(សូមទាញយក Download)។
- កិច្ចព្រមព្រៀង ស្តីពីលក្ខន្តិកៈព្រំដែនគោក ថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ១៩៨៣ សូមទាញយក Download។
- កំណត់ហេតុប្រជុំ ជាឯកសារសម្ងាត់ ឆ្នាំ ២០០៧ ស្តីពីការបោះបង្គោលព្រំដែន កម្ពុជា-វៀតណាម សូមទាញយក Download។ – សារាចរណែនាំ ថ្ងៃទី ២៦ កុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៦ ដោយលោក ហ៊ុន សែន បានផ្តល់សិទ្ធិ និងការពារពលរដ្ឋវៀតណាម នៅកម្ពុជា – សូមទាញយក Download។
- លិខិតលោក ប្រេវីយេ (Brévié) អំពីកោះត្រល់ ថ្ងៃ ៣១ មករា ១៩៣៩ (សូមទាញយក ជាអង់គ្លេស – English និង បារាំង – French ហើយនិងបកប្រែក្រៅផ្លូវការជា ភាសាខ្មែរ – Khmer)
- សន្ធិសញ្ញា មិត្តភាព និងសហប្រតិបត្តិការ កម្ពុជា-វៀតណាម ១៩៧៩ សូមទាញយក Download។ –
- កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ សូមទាញយក Download។
