ICC កោះហៅរដ្ឋាភិបាល២៣តុលាទៅជួប ខណៈមានការចោទសួរកាន់តែច្រើន ពីការមិនប្តឹងថៃ ទៅ ICJ
VOD Khmer /ដោយកញ្ញា កែវ មរកត
03rd-7-2026
តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) បានកោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ទៅសួរពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់ពាក្យប្តឹងមេដឹកនាំថៃ ពីបទឧក្រឹដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ខណៈមានការចោទសួរកាន់តែច្រើន ពីមូលហេតុដែលរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មកដល់ពេលនេះ នៅតែមិនទាន់ដាក់ពាក្យប្តឹងថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) នៅពេលដែលថៃ នៅតែបន្តសម្រុកឈ្លានពាន និងសាងសង់សំណង់រឹង រួមទាំងព្រំដែនបេតុង នៅលើទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងគឃ្លើន។
មេធាវីអន្តរជាតិ លោក Richard Rogers បានឱ្យដឹងថា នៅពេលនេះរដ្ឋអាជ្ញានៃ ICC បានកោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា និងមេធាវីអន្តរជាតិ ឱ្យទៅជួបនៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីស្នាក់ការ ICC នៅទីក្រុងឡាអេ អំពីបណ្តឹងរបស់រដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេស ដែលបានប្តឹងមេដឹកនាំថៃ និងមេដឹកនាំយោធាថៃ ទៅពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម ដែលយោធាថៃបានទម្លាក់គ្រាប់បែក លើជនស៊ីវិលខ្មែរ ផ្ទះសម្បែង ប្រាសាទខ្មែរ និងសាលារៀន។ល។ នេះបើយោងតាម លោក មួង ណារ៉េត អ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបណ្តាញសង្គម ដែលបានសម្ភាសន៍លោក Richard Rogers ហើយចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា នេះ។
លោក Richard Rogers សង្ឃឹមថា អគ្គរដ្ឋអាជ្ញា ICC នឹងបើកការស៊ើបអង្កេតចោទប្រកាន់ និងចេញដីកាចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំថៃ និងមេដឹកនាំយោធាថៃ លើបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងឧក្រិដ្ឋកម្មឈ្លានពានមកលើកម្ពុជា ព្រមទាំងបង្ខំឱ្យថៃ សងសំណងការខូចខាត ដល់ជនរងគ្រោះខ្មែរ ផ្ទះសម្បែង ប្រាសាទខ្មែរ សាលារៀន និងស្ពានថ្នល់។ល។
លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រមុខស្ថាប័នកិច្ចការព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា បានចាត់ទុកព័ត៌មាននេះថា ជាដំណឹងល្អ និងជាជំហ៊ានដំបូងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលធ្វើឱ្យមានក្តីសង្ឃឹមថា នឹងអាចទទួលបានយុត្តិធម៌ ពីការឈ្លានពានយ៉ាងកំរោលរបស់ថៃ។
លោកថា ៖ «ដូច្នេះយើងសង្ឃឹមថា តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) នឹងផ្តល់យុត្តិធម៌មកដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ មកដល់ប្រទេសខ្មែរ ដែលថៃបានឈ្លានពាន និងទម្លាក់គ្រាប់បែកមកលើផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ មកលើលំនៅដ្ឋានប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាប្រាសាទខ្មែរ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ខ្មែរ។ អានេះជាជំហ៊ានដំបូង ហើយជំហ៊ានបន្ទាប់ទៀត យើងសង្ឃឹមថា នឹងឈានទៅដល់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ អាចបង្ខំឱ្យថៃត្រូវតែប្រគល់ទឹកដីខ្មែរយើងមកឱ្យកម្ពុជាវិញនាពេលអនាគត»។
ទាក់ទងទៅនឹងការចោទសួរជាច្រើន នៅលើបណ្តាញសង្គម ថាតើហេតុអ្វីបានជារហូតមកដល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែមិនទាន់ប្តឹងថៃ ទៅ ICJ ខណៈថៃ មិនត្រឹមតែមិនអើពើ ចំពោះកំណត់ទូតតវ៉ារបស់កម្ពុជា ថែមទាំងនៅតែបន្តរុលចូលឈ្លានពានដីកម្ពុជា និងកំពុងសម្រុកសាងសង់សំណង់រឹង នៅលើដីកម្ពុជាផងនោះ លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ថា អាចដោយសារលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនចង់ឱ្យជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ រីករាលដាលកាន់តែធំ ដែលវានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការកាន់អំណាចតពូជរបស់គ្រួសារ ហ៊ុន។
លោកអះអាងថា ដើម្បីបានក្តោបអំណាចតពូជ បញ្ហាវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃនេះ លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏អាចនឹងកាត់ដីខ្មែរឱ្យថៃ ដើម្បីដូរយកសន្តិភាពដូចកាត់ដីខ្មែរ ឱ្យវៀតណាមយ៉ាងដូច្នោះដែរ ដោយប្រើរូបមន្តឆ្ពិនភ្នែក ដោះដូរដី ដែលការពិតគឺយកដីខ្មែរ ដោះដូរជាមួយដីខ្មែរ ហើយកាត់ទៅឱ្យថៃ ដូចការដោះដូរភូមិលោក ហេង សំរិន ហើយយកដីខ្មែរ នៅតំបន់ផ្សេងទៀត កាត់ទៅឱ្យវៀតណាម យ៉ាងដូច្នោះដែរ។
មួយវិញទៀត អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនបក្សប្រឆាំងរូបនេះ លើកឡើងថា ដូចករណី នៅច្រកអានសេះ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ បច្ចុប្បន្នយោថាថៃ បានរុលចូលមកដណ្តើមកាន់កាប់ដីខ្មែរ ក្នុងជម្រៅប្រមាណ ២ គីឡីម៉ែត្រ ហើយបើមានការចរចានៅពេលខាងមុខ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចសុំថៃត្រឹម ៣០០ ម៉ែត្រ ឬ ៥០០ ម៉ែត្រវិញ ហើយបើថៃព្រមឱ្យ នោះលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងប្រកាសថា ទទួលបានជោគជ័យ បានដីពីថៃ មកវិញមិនខាន។
លោកថា ៖ «គេចង់ចរចាទ្វេភាគីក្រោមតុ អាហ្នឹងអាចធ្វើនយោបាយប្រជាភិថុតិ គ្រាន់បើជាងប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ អ៊ីចឹងហើយបានជាតាមអង្វរថៃ ចរចាទ្វេភាគី ហ្នឹង មិនព្រមប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ICJ ប្តឹងទៅសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ពីព្រោះថៃ គេឆ្លាតដែរ គេអត់ចង់ចរចាជាមួយកម្ពុជា គេចង់ប្រែក្លាយទឹកដីហ្នឹង ឱ្យក្លាយជាទឹកដីថៃ សិន តាមរយៈការសាងសង់សំណង់រឹង ដូចជា ផ្លូវបេតុង ដូចជារូបព្រះពុទ្ធបដិមា ដងទង់ជាតិថៃ ហើយធ្វើរបងបេតុង ហើយនឹងចែកដី ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ដូចភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ចឹង គេរាយបន្លាលួសយកដីខ្មែរយើងបន្ថែមទៀត ដោយមិនបាច់ប្រើគ្រាប់កាំភ្លើងនោះទេ គេដឹងថា រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អត់ហ៊ានជាមួយគេ»។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងលោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេនៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា នេះ។
ប៉ុន្តែលោក ស្រ៊ី បូរ៉ា អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការបច្ចេកទេសព្រំដែន នៃរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន របស់ប្រទេសកម្ពុជា បានថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាតុមូល ដែលស្ថាប័ននេះ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ថា ក្រុមបច្ចេកទេសនៃយន្តការ JBC ភាគីកម្ពុជា បានចុះទៅដល់គ្រប់ទីតាំងទាំងអស់ ដោយសហការណ៍ជាមួយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ក៏ដោយជាអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានរបស់កម្ពុជា ដើម្បីពិនិត្យ និងតាមដានរាល់ការវិវត្តផ្សេងៗ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ទាំងមូល។ កន្លងមក JBC កម្ពុជា បានផ្ញើកំណត់ទូតតវ៉ាជាង ៣០ លើកទៅ JBC ភាគីថៃ ដើម្បីស្នើឱ្យចាត់បញ្ជូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះ ឱ្យចុះបន្តការងារលើដីជាក់ស្តែង និងសកម្មភាពរំលោភបំពានផ្សេងៗ របស់ភាគីថៃ នៅតាមព្រំដែន។
លើសពីនេះ បើផ្អែកទៅលើស្មារតីនៃកថាខណ្ឌទី៣ នៃសេចក្តីប្រកាសរួមកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ គឺកម្ពុជានិងថៃ ត្រូវបញ្ជូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះ ចុះទៅលើដីជាក់ស្តែង ដើម្បីបន្តការងាររបស់ខ្លួនឱ្យបានឆាប់បំផុត។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី មកដល់ម៉ោងនេះជាងកន្លះឆ្នាំហើយ កម្ពុជាមិនទាន់បានទទួលការឆ្លើយតបជាវិជ្ជមានពីភាគីថៃនៅឡើយទេ។
អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែន របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារូបនេះ បញ្ជាក់ថា JBC ភាគីកម្ពុជាបានរកឃើញថា សកម្មភាពរបស់យោធាថៃ បានរំលោភបំពានលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា រំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀងដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាកន្លងមក ក៏ដូចជាបំពានទៅលើសមត្ថកិច្ចរបស់ JBC ព្រមទាំងបំផ្លាញនូវសមិទ្ធផលរបស់ JBC ដោយទាហានថៃបានរាយបន្លាលួសឈូសឆាយ និងការសាងសង់សំណង់ផ្សេងៗ។
បើតាម លោក ស្រ៊ី បូរ៉ា មានតែគណៈកម្មាធិការ JBC និងក្រុមវាស់វែងចម្រុះនៃភាគីទាំងពីរ ប៉ុណ្ណោះ ទើបមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងបញ្ជាក់ខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ និងទីតាំងបង្គោលព្រំដែនពិតប្រាកដសម័យបារាំង លើដីជាក់ស្តែង ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមឯកសារ ក៏ដូចជាផែនទី ដែលបន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មាធិការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម។ ក្នុងន័យនេះ លោកថា គ្មានបុគ្គលណាម្នាក់ គ្មានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ ឬក៏អាជ្ញាធរថៃ ណាមួយអាចមកចង្អុលបង្ហាញថា ខ្សែព្រំដែនត្រូវនៅកន្លែងនេះ បង្គោលព្រំដែនត្រូវនៅកន្លែងនោះ ហើយចូលមកធ្វើសកម្មភាពស្រេចតែអំពើចិត្តដោយឯកត្តោភាគីបាននោះទេ ដែលទង្វើទាំងនេះ មិនត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់នោះឡើយ។
លោកថា ៖ «សូមបញ្ជាក់ថា ទង្វើនិងសកម្មភាពទាំងឡាយកន្លងមក ក៏ដូចជាពេលបច្ចុប្បន្នរបស់ភាគីថៃ ជាពិសេសកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ ដែលចូលមកកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ក៏ដូចជាធ្វើសកម្មភាពបំពានផ្សេងៗ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គឺជាទង្វើខុសច្បាប់អន្តរជាតិរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀង ដែលកម្ពុជាបានឯកភាពគ្នាកន្លងមក រំលោភទៅលើកំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំរបស់ JBC រំលោភលើសមត្ថកិច្ចរបស់ JBC ហើយក៏បំផ្លាញនូវសមិទ្ធផលរបស់ JBC ផងដែរ។ ដូច្នេះអ្វីដែលជាមធ្យោបាយល្អបំផុត និងបញ្ចៀសនូវបញ្ហាទាំងនេះ បន្តក្នុងនាមជាអ្នកបច្ចេកទេស ខ្ញុំសង្ឃឹមថា គណៈកម្មាធិការ JBC ភាគីថៃ នឹងសហការបញ្ជូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះ ឆាប់ចុះធ្វើការនៅលើដីជាក់ស្តែង បន្តការងារដូចកាលពីមុនមានសង្គ្រាមទាំងពីរលើក»។
បន្ថែមពីនេះ លោកគូសបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ខ្សែព្រំដែនណាមួយ ដែលកើតឡើងពីការប្រើកម្លាំង ឬកើតចេញពីការគូសផែនទីជាឯកតោភាគីនោះទេ ទាំងពេលកន្លងមក បច្ចុប្បន្ន និងតទៅអនាគត។
ចំណែក លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ក៏បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា នេះផងដែរថា ការដែលកម្ពុជា នៅតែមិនទាន់ប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិ អាចទំនងមកពីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខ្លាចថៃបើកការវាយប្រហារមកលើកម្ពុជាជាថ្មីទៀត ខណៈកន្លងមកថៃ តែងតែបាញ់គំរាមនៅតាមព្រំដែន នៅពេលដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដទៃទៀត បានថ្លែងទៅកាន់វេទិការអន្តរជាតិថា ថៃឈ្លានពានកម្ពុជា។
លោកថា ៖ «បើកម្ពុជាបន្តបកអាក្រាតថៃ ហើយបើកម្ពុជាដាក់ពាក្យប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិតែម្តងទំនងជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខ្លាចថៃហ្នឹងវាយឈ្លានពានជាថ្មី រួចទប់ទល់មិនបានជំរុញដល់ការបាត់បង់អំណាចក្រុមគ្រួសារ ហ៊ុន។ អ៊ីចឹងមូលហេតុទី១ អាចថា ទំនងរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លោក ហ៊ុន សែន ខ្លាចបាត់អំណាច បើប្តឹងថៃទៅទីក្រុងឡាអេ ហើយថៃពង្រីកការឈ្លានពាន ឬក៏ធ្វើការវាយប្រហារម្តងទៀត ជាសង្គ្រាមជុំទី៣ អាចជំរុញដល់ការបាត់អំណាច។ ចំណុចទី២ អាចរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តមិនច្បាស់លាស់ មិនដឹងថាជ្រើសរើសផ្លូវណាពិតប្រាកដ ដើម្បីតវ៉ាជាមួយថៃ។ ចំណុចទី២ នេះអាចថា រដ្ឋាភិបាលទន់ខ្សោយ ខ្វះការសម្រេចចិត្តត្រឹមត្រូវមួយ ក្នុងការទាមទាររកយុត្តិធម៌ ក្នុងការដាក់សម្ពាធថៃ ឱ្យថៃដកកងទ័ពចេញពីកម្ពុជា»។
សម្រាប់អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនរូបនេះ ការដាក់សម្ពាធថៃ បាន គឺមានតែការប្រើយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ ដូចជាការប្តឹងថៃ ទៅ ICJ ប្តឹងទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ ICC ប្តឹងទៅសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស និង ប្តឹងទៅគ្រប់ស្ថាប័នអង្គការសហប្រជាជាតិដ៏ទៃទៀត ឱ្យបានខ្លាំងក្លាបំផុត មិនមែនគេចូលឈ្លានពានកាន់កាប់ដី រហូតដល់ ៧០ ទីតាំងទៅហើយ បែរជានៅអង្គុយចេញកំណត់ទូត ឬសូត្រកំណត់ទូតធម្មតាៗ និងធ្វើត្រឹមថ្កោលទោសថៃ ដូចរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាននិងកំពុងធ្វើដូចបច្ចុប្បន្ននេះទេ។
សម្រាប់ លោក វន ចាន់ឡូត អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ បានសរសេរលើបណ្តាញសង្គម នៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ថា ការដាក់ចេញនូវយន្ដការសន្ដិវិធី អាចនឹងមានប្រសិទ្ធភាព ក្នុងករណីភាគីថៃ គោរពតាមការប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ទាំងពីរលើកកន្លងមក។ ផ្ទុយមកវិញ ភាគីថៃមិនត្រឹមតែមិនគោរពទេ ថែមទាំងបានបំពាន និងកំពុងបន្ដបំពានលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា ដោយមិនញញើត និងមិនខ្វល់ពីការអំពាវរបស់កម្ពុជាថែមទៅទៀត។
លោកបន្តថា ការបន្ដឈ្លានពានមិនឈប់ឈរនេះហើយ ដែលតម្រូវឱ្យកម្ពុជា គួរពិចារណាពីការដាក់ចេញយន្ដការសន្ដិវិធី ដោយអាចជំនួសមកវិញ នូវការប្រើកម្លាំងយោធា ទៅទប់ស្កាត់។ ការទប់ស្កាត់នេះ មិននាំឱ្យកម្ពុជា ជាអ្នកបំពានបទឈប់បាញ់ ឬទទួលការរិះគន់ពីអន្ដរជាតិទេ ប៉ុន្ដែវាជាការឆ្លើយតប ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យពីការឈ្លានពាន និងការការពារខ្លឹមសារនៃបទឈប់បាញ់ ដោយតម្រូវឱ្យថៃ ត្រូវតែគោរពដូចគ្នា។
អ្នកវិភាគរូបនេះ បញ្ជាក់ទៀតថា ត្រឹមតែប្រកាសមិនទទួលស្គាល់មិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ហើយក៏មិនបង្ហាញពីការតាំងចិត្តមួយរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំពោះកិច្ចការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួនបានដែរ។ លើសពីនេះ ការបន្ដរក្សាជំហរដូចសព្វថ្ងៃរបស់កម្ពុជា អាចនឹងក្លាយទៅជាការគប់គិតកាត់ទឹកដីដោយចេតនា ឬអចេតនា ហើយជាការផ្ដល់ឱកាស និងលទ្ធភាពឱ្យភាគីថៃ សម្រេចតាមគោលបំណងរបស់ខ្លួន៕
#####
តុលាការ ICC កោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេស ទៅបំភ្លឺពាក់ព័ន្ធនឹងការប្តឹងថៃ ពីឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម
TFA Khmer /ដោយលោក ហេង ស្រស់
03rd-7-2026
មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលនិរទេសឲ្យដឹងថា រដ្ឋអាជ្ញានៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិហៅកាត់ថា (ICC) បានកោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ២៣តុលា ឲ្យទៅបំភ្លឺ ពាក់ព័ន្ធនឹងពាក្យបណ្ដឹង ដែលរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ២៣តុលា បានប្ដឹងភាគីថៃអំពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម។ តំណាងរដ្ឋាភិបាល ឯករាជ្យ២៣តុលា ចាត់ទុកថា នេះជាដំណឹងល្អសម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលរងគ្រោះពីសង្គ្រាមឈ្លានពានកន្លងទៅ។ អ្នកឃ្លាំមើលកម្ពុជាថា ពលរដ្ឋខ្មែរគួរសាទរនូវដំណឹងនេះ ហើយត្រូវរួមគ្នាដើម្បីទឹកដីកម្ពុជា មិនត្រូវប្រកាន់និន្នាការនយោបាយនោះឡើយ។
ក្រោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ អស់រយៈពេល ៥ ខែរួមមក ខាងរដ្ឋអាជ្ញានៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ បានកោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ឲ្យទៅជួប ដើម្បីជជែកពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្ដឹង ដែលបានប្ដឹងមេដឹកនាំថៃ និងយោធាថៃ អំពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ដោយសារយោធាថៃ បានប្រើប្រាស់អាវុធខុសច្បាប់អន្តរជាតិជាច្រើន ទៅលើសាលារៀន ផ្ទះសម្បែង និងបានធ្វើឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរ ស្លាប់ទាំងចាស់ ទាំងក្មេង ជាច្រើននាក់។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិ ព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី០២ ខែកក្កដា ថា រដ្ឋអាជ្ញានៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) បានកោះហៅតំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា និងមេធាវីអន្តរជាតិ អោយទៅជួបនៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីស្នាក់ការតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ អំពីបណ្តឹងរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ដែលបានប្តឹងមេដឹកនាំថៃ និងមេដឹកនាំយោធាថៃ ទៅ ICC កាលពីខែកុម្ភៈ ស្ដីពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ដែលយោធាថៃ បានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើជនរងគ្រោះខ្មែរ ផ្ទះសម្បែង ប្រាសាទខ្មែរ និងសាលារៀន ជាដើម។ លោកថា នេះជាជំហ៊ានដំបូង និងជាដំណឹងល្អ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលតុលាការអន្តរជាតិមួយនេះ ចាប់អារម្មណ៍នឹងពាក្យបណ្ដឹងរបស់ពួកលោក ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា នឹងយកភស្តុតាង ទៅបង្ហាញបន្ថែមទៀត ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ កោះហៅមេដឹកនាំថៃ និងមេយោធាថៃ មកសាកសួរ និងឈានដល់ប្រកាសសាលក្រម។
លោក អ៊ុំ សំអាន ៖ «ប្រសិនបើយើងបង្ហាញភស្តុតាងឯកសារគ្រប់គ្រាន់ តុលាការអាចនឹងបើកការស៊ើបអង្កេត នឹងចោទប្រកាន់មេដឹកនាំថៃ ហើយបើកសវនាការ កាត់ក្ដីទៅលើរឿងនឹង មេដឹកនាំយោធាថៃ នឹងសងសំណងមកដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលជាជនរងគ្រោះ នឹងធ្វើឲ្យខូចខាតផ្ទះសម្បែង សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ប្រាសាទខ្មែរជាដើម យើងសង្ឃឹមថាអាចទទួលបានយុត្តិធម៌សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ ក៏ដូចជាប្រទេសខ្មែរ ហើយក៏ជាការទប់ស្កាត់ថៃ មិនឲ្យឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត»។
លោក អ៊ុំ សំអាន អះអាងទៀតថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក នឹងទាមទារសំណងជូនពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិវិញទាំងអស់ និងទាមទារទឹកដី ដែលយោធាថៃ កំពុងកាន់កាប់ត្រឡប់មកវិញ។ លោកថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ដាក់ពាក្យបណ្ដឹងនេះ ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលត្រកូល ហ៊ុន ហាក់គ្មានឆន្ទៈប្ដឹងភាគីថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិនោះឡើយ។
កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈកន្លងទៅ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា សម្រេចដាក់បណ្តឹងជាផ្លូវការ ទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) ដើម្បីទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងរដ្ឋាភិបាល របស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទទួលខុសត្រូវលើឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមនាពេលកន្លងមក។ ការដាក់បណ្តឹងទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ កាលនោះ ធ្វើឡើងតាមរយៈមេធាវីអន្តរជាតិ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា បញ្ជាក់ថា ចំពោះរដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃ ត្រូវទទួលខុសត្រូវលើបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ដែលប្រព្រឹត្តដោយកងទ័ពថៃ ដូចជាការវាយប្រហារលើគោលដៅជនស៊ីវិល និងទៅលើគោលដៅយោធា ដែលបង្កការខូចខាតដល់ជនស៊ីវិលច្រើនលើសលប់។ បន្ថែមពីនេះ កងទ័ពថៃ ត្រូវទទួលខុសត្រូវលើការប្រើប្រាស់អាវុធធន់ធ្ងន់ គ្រាប់បែកចង្កោម និងអាវុធគីមី ដែលបំពានអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ហើយបានបង្កមហន្តរាយធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិត និងសុខភាពរបស់កងទ័ពកម្ពុជា និងជនស៊ីវិល រួមទាំងកុមារផង បំផ្លាញផ្ទះសម្បែងពលរដ្ឋ អាគារសាធារណ: សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងប្រាសាទបុរាណខ្មែរ ដូចជាប្រាសាទព្រះវិហារ និងប្រាសាទតាក្របី ជាដើម។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ឲ្យដឹងដែរថា ចំពោះរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត វិញ ពួកគេ ត្រូវទទួលខុសត្រូវលើផ្នែកឧក្រិដ្ឋកម្មលើជនស៊ីវិល ដែលត្រូវបានជួញដូរ និងឃុំខ្លួន នៅក្នុងមជ្ឍមណ្ឌលឆបោក ក្រោមការការពារដោយរដ្ឋ ដោយមូលហេតុទុកឲ្យពួកគេ ប្រឈមនឹងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកខុសច្បាប់។ ទោះបីជាបានដឹងពីការវាយប្រហាររបស់កងទ័ពថៃក្តី ក៏រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានជម្លៀសជនស៊ីវិលទាំងនោះ ចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកឡើយ។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអ្នកឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគួរនាំគ្នាសាទរ នូវដំណឹងនេះ ដើម្បីរួមគ្នាការពារទឹកដី មិនត្រូវប្រកាន់និន្នាការនយោបាយនោះឡើយ ហើយលោកលើកទឹកចិត្ត ឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ធ្វើកិច្ចការងារទាំងអស់នេះបន្ថែមទៀត ដើម្បីជំរុញឲ្យតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC កោះហៅភាគីថៃ មកសារសួរ រហូតដល់ជម្រះក្ដីក្ដាំមួយនេះ។
លោកថា ប្រសិនបើករណីសំណុំរឿងនេះ បានបញ្ជូនទៅដល់ដៃប្រធានតុលាការ រួចកោះហៅភាគីថៃ ពីរទៅបីដង ដើម្បីចូលបំភ្លឺ ហើយភាគីថៃមិនព្រមចូល នៅពេលនោះ គឺរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេសមួយនេះ នឹងឈ្នះក្ដី។
លោក ម៉ែន ណាត ៖ «សំណុំរឿងនេះ វាមានផលវិជ្ជមានសម្រាប់ភាគីកម្ពុជា មិនចំពោះភាគីរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេសនោះទេ ឲ្យតែជាបណ្ដឹង ប្ដឹងថៃ ដែលឈ្លានពានកម្ពុជានឹង ជាវិជ្ជមានសម្រាប់ខ្មែរយើងទាំងអស់ ហើយបងប្អូនខ្មែរយើងចូលរួមត្រេកអរទៅ ហើយលើកទឹកចិត្តទៅដល់ក្រុមការងារដាក់ពាក្យបណ្ដឹងហ្នឹង កុំប្រកាន់និន្នាការនយោបាយ នាំតែសៅម៉ងដល់ជាតិ ខណៈពេលដែលកម្ពុជា រងការឈ្លានពានពីភាគីថៃ យ៉ាងនេះ»។
បច្ចុប្បន្នទឹកដីខ្មែរជាច្រើនទីតាំង ដែលភាគីថៃបានកាន់កាប់ ដោយខុសច្បាប់ រាប់តាំងពីដែនសមុទ្រ រហូតដល់ដែនគោក អស់រយៈពេល ១ ឆ្នាំមកនេះ ភាគីថៃបានបម្លែងទីតាំងនោះ ឱ្យក្លាយជាតំបន់ របស់យោធាថៃ និងរបស់ប្រទេសថៃ ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដូចជាការកសាងមូលដ្ឋានកងទ័ព តំបន់ទីគោរពបូជា មានដូចជា ព្រះពុទ្ធបដិមាជាច្រើនកន្លែង និងសាងសង់ផ្លូវបេតុងខ្វាត់ខ្វែង នៅតាមជូរភ្នំដងរែក តំបន់បឹងត្រកួន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និង តំបន់ថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់ ជាដើម ដើម្បីឱ្យងាយស្រួលក្នុងចល័តទ័ព និងបើកបររថពាសដែក។ រីឯ នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនវិញ តំបន់ខ្លះ ភាគីថៃ បានសាងសង់របងបេតុង កម្ពស់ជិត ៣ ម៉ែត្រ ពង្រាយកុងតឺន័រ និង ជីកប្រឡាយ ដែលមានជម្រៅជ្រៅ ដើម្បីការពារកុំឱ្យរថពាសដែក ឬ រថក្រោះខ្មែរ អាចឆ្លងកាត់បាន៕
