VOD Khmer /ដោយកញ្ញា រតនៈ ម៉ូនីកា
21-8-2026
នៅដើមសប្ដាហ៍ក្រោយ ក្រុមមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងក្រៅប្រទេស នៃរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ២៣តុលា របស់លោក សម រង្ស៊ី បានប្រកាសថា ពួកគេនឹងទៅផ្ដល់សក្ខីកម្ម ចំពោះមុខរដ្ឋអាជ្ញាធរនៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ ជុំវិញបណ្តឹងប្រឆាំងនឹងទង្វើថៃឈ្លានពានកម្ពុជា។
អ្នកឃ្លាំមើល គាំទ្រការតស៊ូតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិរបស់មន្ត្រីបក្សប្រឆាំង រឿងថៃ វាយដណ្តើមគ្រប់គ្រងទឹកដីកម្ពុជា ដោយខុសច្បាប់ និងបង្កវិនាសកម្មដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជានេះ។ លើសពីនេះ ពួកគេក៏អំពាវនាវផងដែរ ដល់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលកំពុងគ្រប់គ្រងអំណាច ឱ្យប្រញាប់ប្ដឹងថៃ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ជាជាងនៅស្ងៀម ហើយបណ្តោយឱ្យថៃ ធ្វើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធលើទឹកដីខ្មែរជាប់ព្រំដែនតាមទំនើងចិត្ត ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ ទាំងមិនប្រើសិទ្ធិការពារលើដីជាក់ស្តែង ដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងការឈ្លានពាននេះ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ថា លោកគាំទ្រការស្វែងរកអន្តរាគមន៍ពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ របស់ក្រុមការងាររបស់លោក អ៊ុំ សំអាន ដែលនឹងត្រូវផ្ដល់សក្ខីកម្មដល់តុលាការ ICC នៅទីក្រុងឡាអេ។
លើសពីនេះ លោកចាត់ទុកសកម្មភាពនេះថា ជារឿងវិជ្ជមានសម្រាប់កម្ពុជា និងជាការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ក្នុងការទាមទារយុត្តិធម៌ជូនពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលរងគ្រោះពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោកខកចិត្តដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តយករឿងព្រំដែននេះ ដើម្បីកេងចំណេញនយោបាយឡប់ឡែរបស់ខ្លួន មិនព្រមប្តឹងថៃ ទៅតុលាការ ICC និង ICJ ឡើយ ខណៈរដ្ឋាភិបាលមានភស្តុតាងគ្រប់បែបយ៉ាងណាដាក់បន្ទុក។
តាមយន្តការរបស់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ ICC ដែលលោក លោក អ៊ុំ សំអាន និងក្រុមការងារគាត់ប្តឹង ប្តឹងទៅនេះ គឺប្តឹងទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ ICC ពីរឿង ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមរបស់ពួកមេដឹកនាំថៃ និងយោធាថៃឈ្លានពានកម្ពុជា បង្កើតឧក្រិដ្ឋកម្ម ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែររងគ្រោះស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ជាជនស៊ីវិលបាត់បង់ជម្រក ខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទះសម្បែងជាដើម។
លោក ម៉ែន ណាត ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំមើលទៅ បទឧក្រិដ្ឋកម្មដែលពួកក្រុមការងារលោក អ៊ុំ សំអាន ប្តឹងទៅហ្នឹង វាជារឿងសមហេតុផល ហើយដែលគួរណាស់តែរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹង គួរចូលរួមលើកទឹកចិត្ត មិនគួរណាប្រើពាក្យពេចន៍អសុរោះ បញ្ចើចបញ្ចើអញ្ចឹងទេ។ ម្យ៉ាងទៀត រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខ្លួនឯងហ្នឹង គួរណាស់តែប្តឹងដែរ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ជាង ព្រោះជាអ្នកធ្វើការងារផ្ទាល់ជាមួយនិងដៃគូអន្តរជាតិ និងពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋាន មានឯកសារគ្រប់គ្រាន់ មានភស្តុតាងជាក់លាក់ជាង ធ្វើឱ្យតុលាការICC យករឿងហ្នឹងទៅកាត់ក្តី ហើយនឹងទទួលបានយុត្តិធម៌ពេញលេញ»។
ការថ្លែងរបស់អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា ប្រកាសថា តំណាងរបស់ខ្លួននឹងទៅផ្តល់សក្ខីកម្ម និងការពន្យល់បន្ថែម ពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តឹងរបស់ខ្លួន នៅក្នុងជំនួបជាមួយតំណាងការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញា នៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) នៅថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅការិយាល័យ ICC ក្នុងទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់។ ចំណែកគណៈប្រតិភូដែលត្រូវចូលរួម រួមមាន លោកស្រី ធិត គឹមហ៊ុន លោក អ៊ុំ សំអាន លោក អ៊ូ សាមឌី និងលោកស្រី អ៊ូ លីនដា ដែលសុទ្ធតែជាតំណាងស្ថាប័នផ្សេងៗ របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា។ សេចក្តីប្រកាសបញ្ជាក់ថា បេសកកម្មនេះ មានគោលបំណង បន្តជំរុញការប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីការពារទឹកដី និងផលប្រយោជន៍របស់កម្ពុជា។
រីឯលោក អ៊ុំ សំអាន ដែលជាគណៈប្រតិភូមួយរូបដែរ ថ្លែងប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ដោយលោករំពឹងថា អគ្គរដ្ឋអាជ្ញានៃតុលាការ ICC នឹងបើកការស៊ើបអង្កេត ចោទប្រកាន់ និងចេញដីកាចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំស៊ីវិល យោធាថៃយកមកកាត់ទោស ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជា និងទាមទារដកទ័ពពីទឹកដីកម្ពុជា ព្រមទាំងទាមទារសំណងខូចខាត លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកម្ពុជា រួមមាន ផ្លូវថ្នល់ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ប្រាសាទបុរាណ មានប្រាសាទព្រះវិហារ រួមនឹងសំណងជំងឺចិត្តដល់ជនរងគ្រោះខ្មែរផងដែរ។
លោកអះអាងថា ទោះសកម្មភាពនេះ មិនបានផលតាមក្ដីរំពឹង ក៏ពួកលោកនឹងបន្តជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចេញមុខប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិនេះបន្តទៀត។ លោកទទួលស្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាលមានអំណាច និងភស្តុតាងរឹងមាំជាង ខណៈពួកលោកមិននៅទីតាំងផ្ទាល់ទេ។ ប៉ុន្តែលោកមើលឃើញថា មានតែជម្រើសផ្លូវច្បាប់តែមួយគត់ តាមរយៈការប្ដឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ ទើបមានឥទ្ធិពលឱ្យថៃគោរពតាម។
លោក អ៊ុំ សំអាន ថ្លែងថា៖ «ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រញាប់ប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC ហើយនិងប្តឹងថៃទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីទាមទារទឹកដីយើងមកវិញណា បើសិនជាគាត់នៅតែចេញលិខិតតវ៉ា។ ខ្ញុំយល់ថា វាមិនបានលទ្ធផលអីទេ ទាល់តែប្តឹង អាហ្នឹងបានអាចបានទឹកដីមកវិញណា។ ហើយសូម្បីតែប្រើកញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា អីទៅបញ្ចុះបញ្ចូលប្រទេសអឺរ៉ុប ប្រទេសដទៃទៀតហ្នឹង ក៏មិនអាចឱ្យប្រទេសហ្នឹងទាមទារទឹកដីឱ្យយើងបាននោះទេ នៅពេលដែលប្រទេសទាំងអស់ហ្នឹង គេមិនសូម្បីតែថ្កោលទោសថៃ រិះគន់ថៃផង ទៅសង្ឃឹមអី មានតែតុលាការទេដែលអាចចេញបញ្ជាឱ្យថៃត្រូវតែគោរពតាមបាទ»។
ឆ្លើយតបនឹងករណីនេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធ ថ្លែងប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ថា លោកមិនចាប់អារម្មណ៍នឹងបណ្ដឹងរបស់ រដ្ឋាភិបាលនៅក្រៅប្រទេសនេះទេ ដោយលោកចាត់ទុកសកម្មភាពនេះ ជាចលនាក្រៅច្បាប់។
លោកថា៖ «ខ្ញុំមិនចង់ឆ្លើយតបនឹងចលនាណាដែលបង្កើតក្រៅច្បាប់ទេ អ៊ីចឹងពួកគេធ្វើអីធ្វើទៅ វាជារឿងរបស់ពួកគេ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យរូបនេះ ធ្លាប់អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់បណ្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិរួចហើយ តាំងពីឆ្នាំមុន។ ប៉ុន្តែ ការអះអាងនេះ ត្រូវមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនៅក្រៅប្រទេសច្រានចោល ខណៈពួកគេមិនអាចរកសំណុំនេះ នៅក្នុងបញ្ជីនៃ ពាក្យបណ្ដឹងផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតុលាការ ICJ នោះទេ។
គិតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវបានថៃឈ្លានពាន និងកាន់កាប់ទឹកដីជាង ៧០ទីតាំង ក្នុងនោះភាគីថៃបានរាយបន្លាលួស ជីកប្រឡាយ ដាក់ទូរកុងទឺន័រ ដើម្បីពង្រីកការឈ្លានពានដោយឥតឈប់ឈរ ក្រោយបទឈប់បាញ់កាលពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងពេលឈ្លានពាន យោធាថៃ បានប្រើអាវុធធន់គ្រប់ប្រភេទយ៉ាងព្រៃផ្សៃវាយប្រហារកម្ពុជា និងប្រើយន្តហោះចម្បាំងទម្លាប់គ្រាប់ ចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីខ្មែរជិត ១០០គីឡូម៉ែត្រ ដោយបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងរាប់រយខ្នង វត្តអារាម សាលារៀន និងប្រាសាទដូនតាខ្មែរ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងបណ្ដាលឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរជាង ១០០ស្លាប់ និងរងរបួស ព្រមទាំងជនភៀសសឹកជាង ៦០នាក់។
ចំណែកអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស លោក ថម អេនដ្រូ (Tom Andrews) ក៏សម្ដែងក្ដីបារម្ភដូចគ្នានេះ ព្រមទាំងស្នើដល់ភាគីថៃ និងកម្ពុជា ត្រូវធានាដល់ជនភៀសសឹកខ្មែរ នៅភូមិរង់ចាំអាចត្រឡប់ទៅរស់នៅផ្ទះរបស់ពួកគេ ដែលយោធាថៃកំពុងកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ និងឈូសឆាយបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងពួកគេហើយក៏ដោយ៕
