VOD Khmer /ដោយលោក ញឹម សុខន
21-4-2026
សមាជិករដ្ឋសភា-ព្រឹទ្ធសភាជិត ២០០នាក់ រងការស្តីបន្ទោសថា បាននៅសម្ងំស្ងៀមដេកស៊ីប្រាក់ខែរាស្ត្រ បង់ពន្ធក្នុងម្នាក់ៗប្រមាណ ៥ ពាន់ដុល្លារក្នុងមួយខែ ដោយមិនឃើញកោះហៅរដ្ឋាភិបាល ទៅសួរពីរឿងថៃ បន្តឈ្លានពានចូលមកកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា រាប់សិបទីតាំង ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់លើកទី២ ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មក។
លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីការពារទឹកដី ទៅតាមការសម្រេចរបស់សមាជរដ្ឋសភា-ព្រឹទ្ធសភា កាលពីជាង ១០ ខែមកនេះដែរ។
នៅក្នុងអង្គសមាជរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សមាជិករដ្ឋសភា-ព្រឹទ្ធសភា ចំនួន ១៨២ នាក់ បានបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆន្ទ គាំទ្រឱ្យរដ្ឋាភិបាល នាំយកបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា ថៃនៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្ដឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ។
កាលពីក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ មានតែប្រាសាទតាមាន់តូច តែមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលថៃកាន់កាប់ទាំងស្រុង ចំណែកប្រាសាទតាមាន់ធំ តាក្របី កងទ័ពកម្ពុជា និងថៃ ដាក់កម្លាំងឈរជើងរួមគ្នា។ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីក្រោយមានបទឈប់បាញ់លើកទីពីរ ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មក ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី ប្រសាទខ្នាជាដើម រួមទាំងទឹកដីខ្មែរជាង ៦០ ទីតាំងផ្សេងទៀត ត្រូវថៃដណ្តើមគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង។ នេះបើតាម លោក អ៊ុំ សំអាន អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែន នៃរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេស២៣តុលា។
លោកបានប្រាប់ វីអូឌី នៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា នេះថា ការស្ងៀមស្ងាត់របស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភា លើបញ្ហាបូរណៈភាពទឹកដី ដោយមិនកោះហៅរដ្ឋាភិបាល ទៅសាកសួរជុំវិញបញ្ហានេះ គឺដោយសារតែសមាជិកព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភាទាំងនោះ ស្ទើតែទាំងអស់ គឺជាសមាជិករបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដោយមានតែ ៣ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាសមាជិកគណបក្សប្រឆាំង។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភារបស់គណបក្សប្រជាជនទាំងអស់ គឺបម្រើតែគណបក្ស មិនបម្រើប្រទេសជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោតនោះទេ ដោយសារពួកគេកើតឡើងពីការបោះឆ្នោតបង្គ្រប់កិច្ច ដែលពុំមានភាពសេរី និងយុត្តិធម៌ ខណៈការបោះឆ្នោតទាំងនោះ ពុំមានគណបក្សប្រឆាំង ចូលរួមដូចជាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។
លោកថា ៖ «សមាជិកសភាភាគច្រើន កើតចេញពីគណបក្សកាន់អំណាច ចឹងអត់ហ៊ានសួរដេញដោល ទៅរដ្ឋាភិបាល ឬក៏មេដឹកនាំកាន់អំណាចនោះទេ ចឹងហើយបានជាពួកគេនៅតែស្ងៀមស្ងាត់ អត់មានធ្វើសកម្មភាពអីណាមួយ ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាល ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ ឬក៏ផ្តល់អនុសាស្ត្រណា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ជាមួយថៃ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេស្ងៀមស្ងាត់ ចុះមូលដ្ឋានពង្រឹងបក្ស ធ្វើទៅតាមតែអ្វីដែលត្រកូល ហ៊ុន ចង់បាន មានន័យថា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភា សព្វថ្ងៃនេះ គ្រាន់តែជាកន្លែងដែលចាំប្រថាប់ត្រា ឱ្យក្រកូល ហ៊ុន កាន់អំណាចតែប៉ុណ្ណោះឯង អ៊ីចឹងហើយបានពួកគេ អត់មានសកម្មភាពអ្វីទាំងអស់ ជុំវិញការឈ្លានពានរបស់ថៃ»។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទង លោក ឡេង ប៉េងឡុង អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភា ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២១ខែមេសានេះ។
ប៉ុន្តែនៅក្នុងសារជាសំឡេង កាលពីយប់ថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានធ្វើការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង ចំពោះអ្នកដែលតែងតែទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាល ធ្វើការបកស្រាយពីបញ្ហាព្រំដែន ដែលកំពុងមានវិវាទ ដោយលោកថ្លែងថា មានតែរដ្ឋសភាប៉ុណ្ណោះ ដែលមានសិទ្ធិកោះហៅរដ្ឋាភិបាល ទៅបកស្រាយ ឬក៏សួរដេញដោល។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ហ៊ុន សែន ដែលមានអំណាចត្រួតត្រាលើស្ថាប័នជាតិទាំងអស់ របស់កម្ពុជា រួមទាំងស្ថាប័នតុលាការផងនោះ ក៏បានចោទសួរក្រុមប្រឆាំងនៅក្រៅប្រទេស ទាក់ទងទៅនឹងដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ថា តើគួរយកជម្រើសវ៉ៃគ្នា ឬក៏យកជម្រើសធ្វើការចរចាដោយសន្តិវីធី ដូចដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើបច្ចុប្បន្ន(?)។ លោក ហ៊ុន សែន ស្នើឱ្យក្រុមប្រឆាំងផ្តល់សេនារីយោឱ្យលោក ពីជម្រើសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននេះ បើទោះបីជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំង តែងតែទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាល យកបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នេះ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសក្តី។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ថ្លែងថា រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា បច្ចុប្បន្នគឺជាស្ថាប័នរង់ចាំតែប្រថាប់ត្រាឱ្យត្រកូល ហ៊ុន បន្តកាន់អំណាច ដោយមិនហ៊ានកោះហៅរដ្ឋាភិបាល ទៅសាកសួរពីការបន្តឈ្លានពានរបស់ថៃ មកលើទឹកដីកម្ពុជាជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយក្រសួងការពារជាតិ បែរជាមិនប្រើកម្លាំងការពារទឹកដីរបស់ខ្លួន ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មក។
លោកថា ៖ «អត់មានអីចម្លែកទេ ករណីរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា នៅស្ងាត់ឈឹង ទោះបីសៀមពង្រីការឈ្លានពានដល់ណា ក៏មិនមាត់មិនក ដោយសារអី? ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន បានប្រែក្លាយពីរបបប្រជាធិបតេយ្យសេរីពិតប្រាកដ ឱ្យទៅជារបបផ្តាច់ការគ្រួសារនិយម លើកតម្កើងសាច់ញាតិគ្នាឯង លើកតម្កើងបក្ខពួកគ្នាឯងឱ្យកាន់អំណាច។ អ៊ីចឹងហើយបានពួកសាច់ញាតិពួកបក្ខពួកកាន់អំណាចកម្ពុជាហ្នឹង មិនហ៊ានមាត់មិនហ៊ានកទេ ទោះបីថា ក្នុងចិត្តហ្នឹងឈឺចាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ ពីព្រោះបញ្ហានៅចំពោះមុខ ពួកគេបច្ចុប្បន្ន គឺអំណាច។ ពួកគេខ្លាចអំណាចក្រុមគ្រូសារ លោក ហ៊ុន សែន ម្ល៉ោះហើយបានរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា ធ្វើមិនដឹងមិនឮ»។
សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ ក្នុងស្ថានភាពអាសន្នដូចបច្ចុប្បន្ន វាចាំបាច់ណាស់ដែលសមាជិករដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា ត្រូវចេញលិខិតកោះហៅនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ ទៅបំភ្លឺពីភាពអសមត្ថភាពយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការទប់ទល់ការនៅតែបន្តឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាឥតឈប់ឈរ ពីសំណាក់ភាគីថៃ ឬក៏ត្រូវចេញញតិ្តស្តីបន្ទោសរដ្ឋាភិបាល ដោយមិនអាចខកខានបានឡើយ ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាល បានធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជា យ៉ាងច្រើន ទៅប្រទេសថៃ។
បន្ថែមពីនេះ លោកថា គ្រប់ស្ថាប័នជាតិទាំងអស់ ក្នុងនោះរួមទាំងស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅគ្រប់ទិសទីផងដែរ គឺត្រូវតែរួមគ្នា ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើការឱ្យបានសកម្ម និងខ្លាំងក្លាបំផុត នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីទាមទារឱ្យថៃ ដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជា និងត្រូវប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ មិនមែនធ្វើត្រឹមតែចេញលិខិតថ្កោលទោសថៃរាប់រយ និងអង្គុយរង់ចាំចរចាទ្វេភាគី ខណៈថៃ ដែលជាភាគីចោរ មិនអើពើ ដូចបច្ចុប្បន្ននេះបានទេ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ស៊ឹង សែនករុណា ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី បានប្រាប់វីអូឌី នៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា នេះថា គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមើលឃើញពីភាពអសកម្ម របស់រដ្ឋសភាខ្មែរ ដែលពុំឃើញមានការខិតខំប្រឹងប្រែង ក្នុងការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ និងផលប្រយោជន៍ របស់ប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោតនោះទេ ចាប់តាំងពីមានការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ កាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧ មក។
អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ បន្តថា រហូតមកដល់ពេលនេះ គេមិនទាន់ឃើញមានវិធានការណាមួយ ដែលអាចគួរឱ្យជឿទុកចិត្តបានថា រដ្ឋាភិបាលបានធ្វើទៅតាមការសម្រេចនៅក្នុងសមាជរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា ដែលគាំទ្រឱ្យរដ្ឋាភិបាល ប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិនៅឡើយទេ។
លោកថា ៖ «អ៊ីចឹងមានន័យថា រដ្ឋាភិបាលមិនគោរពទៅតាមអំណាចរបស់នីតិបញ្ញត្តិ ដែលគេបានចេញនូវសេចក្តីសម្រេចទាំងអស់ហ្នឹងទេ។ ជាការពិត តួនាទីរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវអនុវត្តឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ក្រោយពីសភាសម្រេចអំពីការប្តឹងហ្នឹង ប៉ុន្តែមកទល់ពេលនេះ យើងឃើញហើយ អត់ទាន់មានការដាក់ប្តឹងណាមួយទេ ជាហេតុធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានការខកចិត្ត ចំពោះរដ្ឋាភិបាល ក្នុងរឿងហ្នឹង ពីព្រោះយើងដឹងទាំងអស់គ្នាហើយ អំពីសង្គ្រាមនាពេលកន្លងមក ដែលយើងប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយថៃ ហ្នឹង។ ចឹងយើងមានការចាញ់ប្រៀបក្នុងការប្រយុទ្ធ ដោយសារទាំងសព្វាវុធ សេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ ការទំនាក់ទំនងការទូតផ្សេងៗ គឺយើងមានភាពកំសោយខ្លាំង»។
សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ ក្នុងស្ថានភាពដែលកម្ពុជា មានភាពទន់ខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង ទាំងខាងយោធា និងការទូត ដូច្នេះចាំបាច់ណាស់ត្រូវប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ ជាពិសេសតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស ២៣តុលា ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មានភាពរឹងមាំជាច្បាប់អន្តរជាតិមួយ ដែលអាចជួយការពារនូវ បូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជាបាន។
បន្ថែមពីនេះ លោក សួន សូរីដា អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏បានប្រាប់វីអូឌី នៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា នេះដែរថា ទឹកដីគឺជារឿងរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប មិនមែនជារឿងរបស់បុគ្គលណា ឬគណបក្សនយោបាយណានោះទេ។ លោកថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរពិតជាមានការឈឺចាប់ណាស់ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏មានការឈឺចាប់ផងដែរ។
ក្នុងគ្រាដែលមានឈឺចាប់ទាំងអស់គ្នា យើងមិនគួរចោទដាក់កំហុសគ្នាទៅវិញទៅមកទេ ព្រោះវារឹតតែធ្វើឱ្យមានការបែកបាក់ជាតិខ្មែរ កាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ដែលពិបាកនឹងមានសង្ឃឹមក្នុងការទាមទារយកដីទាំងនោះ មកវិញបាន។
បន្ថែមពីនេះ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន លោក សួន សូរីដា បានអំពាវនាវដល់អ្នកនយោបាយទាំងអស់ គួររួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នេះជាមួយគ្នា ទើបជាវិធីល្អ ខណៈរាជរដ្ឋាភិបាលក៏ទទួលស្គាល់ថា រឿងព្រំដែននេះមិនងាយស្រួលដោះស្រាយនោះទេ ហើយសង្ឃឹមតិចណាស់ប្រសិនបើយើងខ្សោយ។
លោកថា ៖ «រឿងនេះធំណាស់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនអាចឱបដោះស្រាយបញ្ហានេះតែម្នាក់ឯងបានទេ ចុះបើដោះស្រាយមិនរួច ហើយដីទាំងនោះបាត់បង់ វាច្បាស់ណាស់នឹងក្លាយជាការទទួលខុសត្រូវ សម្រាប់មេដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន តែម្នាក់ឯងប៉ុណ្ណោះ ហើយនឹងជាប់ឈ្មោះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ទៅជំនាន់ក្រោយៗទៀត។ ជាជំហានដំបូងបន្ទាន់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវធ្វើឱ្យខ្មែរខ្លាំងជាមុនសិន តាមរយៈសាមគ្គីជាតិ ឯកភាពជាតិខ្មែរពិតប្រាកដ ដោយការផ្សះផ្សាស្នាមរបួសនយោបាយ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ដោយចិត្តស្មោះ កុំប្រជាពិថុតិ»។
បន្ថែមពីនេះ លោក សូរីដា បញ្ជាក់ថា បើកម្ពុជាខ្សោយកុំសង្ឃឹមថា ការចរចាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា-ថៃ បានលទ្ធផលតាមចិត្តរបស់យើងនោះ។
សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំអាន ការដែលទាំងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រកាសពីការបន្តធ្វើការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ ដែលជាភាគីចោរ បើទោះបីជាមានសង្ឃឹមត្រឹម ១ ភាគរយ (១%) ក៏ដោយនោះ គឺដោយសាររដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនហ៊ានប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ នោះទេ ពីព្រោះខ្លាចថៃ ខឹងនឹងធ្វើសង្គ្រាមម្តងទៀត ទម្លាក់ត្រកូល ហ៊ុន ពីអំណាច និងខ្លាចប៉ះពាល់ទៅដល់វៀតណាម ដែលជាចៅហ្វាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន។
លោកថា បើកម្ពុជាប្តឹងថៃ វាអាចប៉ះពាល់ទៅដល់ កោះត្រល់ និង ចង្កោមកោះក្រចកសេះ រួមទាំងដែនសមុទ្ររាប់ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលលោក ហ៊ុន សែន ចុះហត្ថលេខាកាត់ឱ្យវៀតណាម តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨២ និងសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម ឆ្នាំ២០០៥៕
