សកល​វិទ្យាល័យ​ ខូផេនហេហ្គែន​ (University of Copenhagen) នៃ​​ប្រទេស​​ដាណឺម៉ាក​ បាន​​​បង្ហាញ​​របាយ​ការណ៍​​ស្រាវជ្រាវ​​ថ្មី​​មួយ​ ឆ្លុះ​​បញ្ចាំង​​​អំពី​​វិនាសកម្ម​​ព្រៃឈើ​ ក្នុង​​ដែន​​ជម្រក​​សត្វ​​ព្រៃ នៅតំបន់​​ព្រៃឡង់។ របាយការណ៍​ បាន​​លាត​ត្រដាង​​ពី​​សកម្មភាព​​កាប់​​ទន្ទ្រាន​​ព្រៃ​សុស ​ស្ទើរ​​គ្រប់​​ទី​កន្លែង​ ​ក្នុង​​ដែន​​ជម្រក​​សត្វ​ព្រៃ​​ឡង់ ​ពីសំណា​ក់​ក្រុមហ៊ុន​​មាន​​អំណាច​​មួយឈ្មោះ ​​ស៊ីង​បាយ​អូថេក (Think Biotech Co., Ltd)។

បណ្ឌិត​វិទ្យាសាស្ត្រ​​ព្រៃឈើ ​នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​ ខូផេនហេហ្គែន ​(University of Copenhagen)​ របស់​​ប្រទេស​​ដាណឺ​ម៉ាក ​គឺ​លោកស្រី ​អ៊ីដា ថីឡេត (Ida Theilade) ​បាន​​បង្ហាញ​​របាយការណ៍​​ស្រាវជ្រាវ​​ថ្មី​​មួយ ​ស្តី​ពី​​ការ​​កាប់​ទន្ទ្រាន​​ព្រៃឈើ ​ក្នុង​​ដែន​​ជម្រក​​សត្វ​ព្រៃ​ឡង់ ​នៅ​​អំឡុង​​ឆ្នាំ ២០១៨​  ឆ្នាំ​២០១៩ ​រហូត​ដល់​​ដើម​​ឆ្នាំ ​២០២០ ​នេះ។

ខ្លឹមសារ​របាយការណ៍​កំរាស់ ៨ ទំព័រ​ ដែល​​ចេញ​ផ្សាយ​​កាល​ពី​​ថ្ងៃ​ទី ១១ ខែ​​មេសា ​ឆ្នាំ​២០២០​ នេះ ​បាន​​​ប្រើ​​រូបភាព​​ផ្កាយ​​រណប ​និង​​ចំណុច GPS ​បង្ហាញ​​ពី​ការ​កាប់​​យ៉ាង​រង្គាល ​នៅ​​ក្នុង​​ព្រៃ​​សហគមន៍​ ឈាន​​ចូល​​ក្នុង​ដែន​​​ជម្រក​​សត្វ​ព្រៃឡង់ ដោយ​​មាន​ការ​កាប់​​ទន្ទ្រាន​ស្ទើរ​​គ្រប់​ទី​កន្លែង ​ជាពិសេស​​ការ​កាប់​​ឈើ​ហ៊ុប​​ធំៗ​ ធ្វើ​​អាជីវកម្ម​​ ពី​សំណាក់​ក្រុមហ៊ុន​ ស៊ីង​បាយអូថេក ​(Think Biotech Co., Ltd)។

របាយការណ៍​នេះ ​មាន​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​រួមគ្នា ​ជា​មួយ​​សហគមន៍​ព្រៃឡង់ (PLCN)​ មជ្ឈមណ្ឌល​​ស្រាវជ្រាវ​​ចំរុះ​​របស់​​សហគមន៍​​អឺរ៉ុប (Joint Research Centre of the European Commission) និង​​អង្គការ​​ឃ្លាំមើល​​ព្រៃឈើ​​ពិភពលោក​ ​របស់​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​(Global Forest Watch ) ​ផង​​ដែរ។

របាយការណ៍​​បន្ថែម​ថា ​ក្នុង​នាម​ជា​​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ ព្រួយ​​បារម្ភ​​យ៉ាង​ខ្លាំង ពី​គម្រោង​​ហ្គ្រីន​នីង​​​ព្រៃ​ឡង់​ {ឬគម្រោងព្រៃបៃតង} (Greening) ​ដែល​​មាន​​ទឹកប្រាក់​​រាប់​លាន​​ដុល្លារ ​កំពុង​យាយី​ ដោយ​​សកម្មភាព​កាប់​​ឈើ​​ក្នុង​​តំបន់​​ព្រៃ​ឡង់​។ ​

ពួកគេ​ {ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ} សង្ឃឹម​​ថា ​របាយ​ការណ៍​នេះ ​នឹង​​ទទួលស្គាល់​​យ៉ាង​ល្អ ដើម្បី​​ជួយ​​ដល់​​គម្រោង​ហ្គ្រីន​នីង​​ព្រៃឡង់​ (Greening) និង​​ជួយ​​ដល់​​ក្រសួង​បរិស្ថាន ​ក្នុង​​បេសកកម្ម​​ការពារ​​ដែន​​ជម្រក​​សត្វ​​​ព្រៃ​ឡង់ ​ដើម្បី​​ជា​ប្រយោជន៍​រួម​​របស់​​ពលរដ្ឋ​​កម្ពុជា​។ ​លើស​ពី​នេះ​ ត្រូវ​អនុញ្ញាត​​ឱ្យ​​បណ្ដាញ​​សហគមន៍​​ព្រៃ​ឡង់​បន្ត​​ការងារ​ ​ចុះ​ល្បាត​​ព្រៃ​​ជា​ធម្មតា​​វិញ។

ប្រធាន​អង្គការ​កិច្ចការ​ពិសេស​​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា លោក អ៊ូច ឡេង​ សង្កេត​ឃើញ​ថា​ នេះ​​មិន​មែន​​ជា​​លើក​​ទី​​មួយ​​ទេ ​ដែល​​អង្គការ​ជាតិ ​និង​​អន្តរជាតិ ​រួម​ទាំង​​សហគមន៍​ផង ​បាន​​បង្ហាញ​​របាយការណ៍​ ជំរុញ​​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ ​ចាត់​​វិធាន​ការ​ដោះស្រាយ ​និង​​ទប់ស្កាត់​​វិនាសកម្ម​​ព្រៃឈើ ​ក្នុង​​តំបន់​​ព្រៃ​ឡង់​ ពី​សំណាក់​​ក្រុមហ៊ុន​ ស៊ីង​បាយអូថេក ​និង​​ក្រុមហ៊ុន​​ផ្សេងៗ​​ទៀត​។ ​ក៏ប៉ុន្តែ​​រដ្ឋាភិបាល ​និង​​ក្រសួង​សាមី​ តែង​​តែ​​បដិសេធ​ និង​​ច្រាន​ចោល​​ជានិច្ច​។ ​លោក​រក​ឃើញ​ថា ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល ​តែង​​ឆ្លើយ​ការពារ​​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន ​ដោយ​​មិន​​បាន​​ពិនិត្យ​​មើល​​ពី​ទិដ្ឋភាព​​ច្បាប់​​ច្បាស់​លាស់​​នោះ​ទេ​។ ​លោក​ចំណាំ​ថា​ កន្លង​​ទៅ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ ​បកស្រាយ​​​ច្បាប់ ​ដើម្បី​​ការពារ​ប្រយោជន៍​​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ ពុំ​មែន​​ការពារ​ប្រយោជន៍​​ជាតិ ​និង​​ពលរដ្ឋ​នោះ​​ទេ​៖ «មន្ត្រី​ប៉ូលិស​ មន្ត្រី​ស្នង​ការ​ និង​មន្ត្រី​តុលាការ​តែ​ម្តង​ លួច​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា​ មានការ​ពាក់ព័ន្ធ​ធំ​ជាមួយ​ហ្នឹង​ ក្រុមហ៊ុន​ហ្នឹង​ខ្លាំង​ណាស់​ សុទ្ធ​តែ​មាន​អំណាច​ធំៗ​ អ៊ីចឹង​បាន​ជា​របាយការណ៍​ម្ដង​ហើយ​ ជា​ពីរ​ដង​មិន​មាន​វិធានការ​​ចាត់​ឱ្យ​ហ្មត់ចត់។ ​សូម្បីតែ​ របាយការណ៍​ជា​ផ្លូវការ​របស់​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង​និង​ក្រចេះ​ក៏បាន​​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវការ​ ​ដែល​ថា​ក្រុមហ៊ុន​កាប់​ ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ ឡង់​ដែរ​។ គេ​នៅតែ​បដិសេធ​ ឬ​ក៏​គាំទ្រ​ដើម្បី​​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ហ្នឹង​ ក៏ដូចជា​រោងចក្រ​អារ​ឈើ​​ ដំណើរការ​ជា​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​ ដឹក​ជញ្ជូន​ទៅ​​ក្រៅ​​ប្រទេស​។ នេះ​ហើយ​​ជា​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​របស់​យើង​ យើង​​អាក់អន់​ស្រពន់​ចិត្ត​ដែរ​ ពីព្រោះ​តែ​​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​​មួយ​​ចំនួន​ គាត់​​ចាត់​ទុក​​យើង​ថា សត្រូវ​។ ចោទ​ប្រកាន់​ថា​យើង ​មាន​គំនិត​ខ្មៅ​ងងឹត​ ប្រឆាំង​អភិវឌ្ឍ​ជា​ដើម​ហ្នឹង​ទៅ»

ម្ចាស់​ពានរង្វាន់​វីរជន​បរិស្ថាន Goldman Environmental Prize {លោក អ៊ូច ឡេង} រូប​នេះ​​​បន្ថែម​​​ថា  កន្លង​​ទៅ​ ​លោក​​បាន​​បង្ហាញ​​ភស្តុតាង​​ជាច្រើន​ ប្រាប់​ទៅ​​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​​ខេត្ត​ក្រ​ចេះ ​និង​​អាជ្ញាធរ​​ពាក់ព័ន្ធ ទាក់ទិន​ក្រុមហ៊ុន​​ ស៊ីង​បាយ​អូថេក ​ដែល​​បាន​កាប់​បំផ្លាញ​​ជ័រ​ច្បោះ ​ក្នុង​​ព្រៃ​ឡង់ ​និង​​កាប់​ឈើ​​ខុសច្បាប់​ ក្នុង​​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់​​យ៉ាង​រង្គាល ​ក៏ប៉ុន្តែ​​មិន​ឃើញ​​ស្ថាប័ន​អយ្យការ​ និង​​អាជ្ញាធរ​​រដ្ឋាភិបាល​​ ចាត់​​វិធានការ​ដោះស្រាយ​​នៅ​​ឡើយ​ទេ​។ ​លោក​ថា ​ក្រុមហ៊ុន​​ស៊ីង​​បាយ​​អូថេក ​មាន​​​អាជ្ញាប័ណ្ណ​​ពី​​រដ្ឋាភិបាល​ វិនិយោគ​​លើ​​ផ្ទៃ​ដី​​ជាង​ ៣ ម៉ឺន​​ហិកតារ​ បាន​​កាប់​​បំផ្លាញ​​ឈើ​​ទាំងអស់​ ដោយ​​មិន​បាន​កាត់​ឆ្វៀល​ផល​ប៉ះពាល់ ​និង​ទុក​ដើម​ឈើ​​ ផលិត​ជ័រទឹក​ ​ឱ្យ​សហគមន៍​​អាស្រ័យ​ផល​នោះ​ទេ៖ «យើង​រក​ឃើញ GPS​ រក​ឃើញ ​អារ៉េវ មិនមែន​ខាង​ខ្ញុំ​​រក​ទេ​គឺ​ ខាង​ USAID គាត់​បាន​ចេញ​របាយការណ៍​ហ្នឹង​ ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​ ប៉ុន្តែ​​មិនទាន់​​មាន​​ចម្លើយ​ណាមួយ​ ពី​រដ្ឋាភិបាល​​ ក្នុង​ការ​ទប់ស្កាត់​ រវាង​ក្រុមហ៊ុន​ ស៊ីង​បាយ​អូថេក​ ចូល​ទៅ​កាប់​​ដឹកជញ្ជូន​ ទៅ​កាប់​ចេញ​​ពី​​តំបន់​ ដែន​ជម្រក​សត្វព្រៃ​ និង​ក្រៅ​តំបន់​ព្រំប្រទល់​​របស់​គេ​​ប៉ុណ្ណឹង​ឯង​។ ទោះបី​ក្នុង​ព្រំប្រទល់​ព្រៃ​ឡង់ ទោះ​បី​នៅ​ក្រៅ ឬ​មួយ​ក៏​ក្នុង​ព្រំ​ប្រទល់​ក្រុមហ៊ុន​ ក៏​ក្រុមហ៊ុន​ហ្នឹង​ខុស​ដែរ​ ។ ការ​បកស្រាយ​ច្បាប់ ​បើ​សិន​​ជា​ការ​កាប់​ជ័រ​ច្បោះ​​ពលរដ្ឋ ព្រោះ​ដើម​ច្បោះ​​ ការពារ​​ដោយ​​ច្បាប់​ មិន​​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​កាប់​ទេ​ មិន​អនុញ្ញាត​​ឱ្យ​លក់​​ទិញ​ទេ ហេតុ​អី​បាន​​ក្រុមហ៊ុន​​ នៅ​តែ​បន្ត​កាប់​ ក្នុង​ព្រំ​ប្រទល់​ក៏​ដោយ

​ឆ្លើយ​តប​រឿង​នេះ ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​​ក្រសួង​បរិស្ថាន ​លោក ​នេត្រ ភត្ត្រា ​ចាត់​​ទុក​របាយការណ៍​នេះ​ ជា​សិទ្ធិ​​របស់​​បុគ្គល​​នី​មួយៗ​​ប៉ុណ្ណោះ​។ ​លោក​ថា ​រាជ្យ​រដ្ឋាភិបាល ​ការពារ និង​អភិរក្ស​ធនធាន​​ធម្មជាតិ​​ រួមទាំង​​តំបន់​ដែន​​ជម្រក​​សត្វ​ព្រៃ​ឡង់ ​ដោយ​​បាន​បញ្ជូន​មន្ត្រី​​ឧទ្យានុរក្ស​​ នៃ​​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ឈរ​ជើង​​នៅ​​តំបន់​​នោះ ​ដើម្បី​​អនុវត្ត​ច្បាប់​ សហការ​​ជាមួយ​​សហគមន៍​​តំបន់​​ការពារ​​ធម្មជាតិ​ ដែល​​ទទួល​ស្គាល់​​ដោយ​​ក្រសួងបរិស្ថាន​។  លោក​​អះអាង​​បន្ថែម​ថា​ អំឡុង​ឆ្នាំ ​២០១៩​ មន្ត្រី​ឧទ្យានុរក្ស​​មាន​​ចំនួន​ ១​ពាន់​ ២​រយនាក់ ​(១២០០ នាក់)​ ដែល​​ឈរជើង​​នៅ​តំបន់​​ការពារ​​ធម្មជាតិ​ បាន​​បង្ក្រាប​បទ​ល្មើស​ព្រៃ​ឈើ​​ បាន​​ចំនួន​​ជាង ​៤​ពាន់​ ៧​រយករណី ​(៤៧៤៦ ករណី)  និង​​បាន​​កសាង​​សំណុំរឿង​​ បញ្ជូន​ទៅ​តុលាការ ​ជិត​ ៥០០​​ករណី ​(៤៨៧)​ ដោយ​​រឹបអូស​រណា យន្ត​បាន​ជាង ​២៥០០ ​គ្រឿង។

លោក​ទទួលស្គាល់​ថា មាន​បទល្មើស​ធនធាន​ធម្មជាតិ​​ខ្នាត​តូច ​តាម​តំបន់​​ការពារ​ធម្មជាតិ​នានា ​ប៉ុន្តែ​​ពុំ​​មាន​​បទ​ល្មើស​​ខ្នាត​​ធំ​នោះ​​ទេ។ លោក​ថា​ បទល្មើស​ទាំងនោះ​​ ភាគច្រើន​​គឺ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​រស់​នៅ​​ជុំវិញ​​តំបន់​ព្រៃ​​អភិរក្ស ​ចូល​កាប់​ឈើ​ និង​​បរបាញ់​សត្វ​ជា​ប្រពៃណី។

របាយការណ៍​របស់​សកល​វិទ្យាល័យ ​ខូផេនហេហ្គែន ​(University of Copenhagen)​ របស់​ប្រទេស​ដាណឺ​ម៉ាក ​បន្ថែម​​ថា បទល្មើស​​ព្រៃឈើ​​កើន​ឡើង​ច្រើន ​អំឡុង​​ពេល​​ដែល​​ក្រសួងបរិស្ថាន ​រារាំង​ និង​​ហាម​​មិន​​ឱ្យ​បណ្ដាញ​​សហគមន៍​​ព្រៃ​ឡង់ ​ចុះ​ល្បាត ​និង​​ទប់ស្កាត់​បទល្មើស​​ព្រៃឈើ។

លោក​ អ៊ូច ឡេង ​បន្ថែម​ថា ​ប្រសិន​​បើ​រដ្ឋាភិបាល​​ មាន​ឆន្ទៈ​ពិតប្រាកដ​ ​ក្នុង​ការពារ​​ព្រៃ​ឡង់​ និង​​ព្រៃ​​អភិរក្ស​​ផ្សេង​ទៀត​​ឱ្យ​គង់វង្ស ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​​លុប​​អាជ្ញាប័ណ្ណក្រុមហ៊ុន ស៊ីងបាយអូថេក និង​​ក្រុមហ៊ុន​​ផ្សេងៗ ទៀត​ ​នៅ​ជាប់​ព្រៃ​ឡង់ ​ជាពិសេស​​ត្រូវ​បិទ​រោងចក្រ​អារឈើ​​ទាំងអស់ ​ដែល​​លោក​​ថា​ ជា​ប្រភព​​នៃ​វិនាសកម្ម​​ព្រៃឈើ៕

(អត្ថបទដោយ សុជីវី នៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី RFA Khmer /13-5-2020)

Ouch Leng - Cambodia Environment Activist

.</p