បញ្ចូលអត្ថបទ ៖ CWCI / 25-5-2026
យោបល់ ៖ សូមចូលរួមត្រេកអរ ចំពោះការលើកលែងទោសជូនលោក កឹម សុខា មេដឹកនាំបក្សសង្គ្រោះជាតិ (CNRP) ទោះបីការលើកលែងទោសនេះ ភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌអយុត្តិធម៌ និងជាយុទ្ធសាស្ត្រមិនសុចរិត របស់បក្សកាន់អំណាចនៃលោក ហ៊ុន សែន [ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី] យ៉ាងណាក្តី។
ការលើកលែងទោសនេះ ជាការបន្ធូរបន្ថយនូវការរឹតត្បិតសេរីភាពរបស់លោក កឹម សុខា និង ជាការលើកមុខមាត់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមួយចំណែកក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ និង សិទ្ធិដើរហើររបស់លោក កឹម សុខា ជាពិសេសការចេញទៅទស្សនកិច្ច ឬការព្យាបាលជំងឺនៅក្រៅប្រទេស ត្រូវបានហាមប្រាមដដែល។
ដើម្បីជាការផ្សះផ្សាស្មារតីជាតិ និង ជាការស្តារប្រក្រតីភាពប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ មេដឹកនាំកម្ពុជា គប្បីទម្លាក់ចោលលក្ខខណ្ឌទាំងស្រុង ជូនលោក កឹម សុខា ឲ្យមានសេរីភាពពេញលេញ គឺជាការផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់គាត់ ដល់ក្រុមគ្រួសារគាត់ និងដល់អ្នកគាំទ្រគាត់ ក្នុងនាមគាត់ជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ។
ជាមួយគ្នានេះ មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏គួរតែដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំមនសិការទាំងអស់ ឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ស្របតាមបុព្វកថានៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ ក្នុងបំណងផ្សះផ្សាស្មារតីឯកភាពជាតិ និងសាមគ្គីរឹងមាំ រវាងខ្មែរ និងខ្មែរ។
អត្ថបទដោយលោក ម៉ែន ណាត
(ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ពីប្រទេសន័រវែស)
លោក ហ៊ុន សែន ជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ត្រាស់បង្គាប់លើកលែងទោសលោក កឹម សុខា
VOD Khmer /ដោយលោក ញឹម សុខន
25-5-2026
តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា នេះ លោក ហ៊ុន សែន ជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី បានត្រាស់បង្គាប់លើកលែងទោស លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលតុលាការរំលាយ ក្រោយត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួន និងដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយជិត ១០ ឆ្នាំរួចមក។
តាមព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលមានចុះហត្ថលេខាដោយប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន បានត្រាស់បង្គាប់លើកលែងទោស លោក កឹម សុខា អាយុជាង ៧០ឆ្នាំ ដោយបញ្ជាក់ថា ការលើកលែងទោសនេះ អនុវត្តចំពោះតែទោសជាប់ពន្ធនាគារ ដែលជាមូលទោសប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនអនុវត្តទោសបន្ថែមឡើយ។
ព្រះរាជក្រឹត្យបញ្ជាក់ថា ៖ «លើកលែងទោសឱ្យទណ្ឌិតឈ្មោះ កឹម សុខា ភេទប្រុស កើតឆ្នាំ១៩៥៣ ដែលត្រូវបានតុលាការសម្រេចផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារកំណត់ ២៧ឆ្នាំ តាមអំណាចសាលដីកាព្រហ្មទណ្ឌស្ថាពរ លេខ៧៩០ ក្រXI «អ.ណ» ចុះថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ របស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ»។
យ៉ាងណា បើតាមសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ចុះថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឧទ្ធរណ៍បន្ថែមទោសលើលោក កឹម សុខា ៥ឆ្នាំ មិនឱ្យមេបក្សប្រឆាំងរូបនេះ ចេញទៅក្រៅប្រទេសឡើយ។
ជុំវិញព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោសនេះដែរ សហមេធាវីការពារក្តីឱ្យ លោក កឹម សុខា មួយរូប គឺលោក ផែង ហេង បាននិយាយលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក នៅថ្ងៃនេះដែរថា ថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ លោក កឹម សុខា តាមរយៈរូបលោកជាមេធាវី បានយកលិខិតបញ្ជាក់មិនប្តឹងសារទុក្ខ មកចុះបញ្ជីនៅរដ្ឋបាលសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ។
លោកថា ៖ «ក្រោយភ្លៀងរាំង មេឃស្រឡះល្អ នៅក្រោមពន្លឺ «ព្រះចន្ទ ឬព្រះអាទិត្យ» ហើយអ្នកភ្នំពេញក៏មិនស្ទះលូ ស្ទះចរាចរណ៍ដែរ»។
ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី នៅមានមន្ទិលនៅឡើយ ដោយចោទជាសំណរថា តើព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោស លោក កឹម សុខា ជាឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដ ឬគ្រាន់តែជាល្បែងយុទ្ធសាស្ត្រ?
លោក សេង វណ្ណលី និយាយថា ព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោសចុះថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ មិនមែនជាសញ្ញានៃការបើកចំហលំហប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញ និងមានការគណនាយ៉ាងល្អិតល្អន់ របស់គណបក្សកាន់អំណាច។
ក្នុងន័យនេះ លោកអះអាងថា ការសម្រេចលើកលែងត្រឹមតែទោសពន្ធនាគារ ២៧ ឆ្នាំ ដោយរក្សាទុកការហាមឃាត់មិនឱ្យចាកចេញពីប្រទេស និងការរឹតត្បិតសិទ្ធិនយោបាយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ឆ្លុះបញ្ចាំងពីចេតនាបង្កប់ក្នុងការបន្ធូរបន្ថយសម្ពាធការទូត ពីបស្ចិមប្រទេស ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប។
ទន្ទឹមនេះ វាក៏ជាយន្តការមួយដើម្បីបិទបាំងកំហុសឆ្គងជាប្រព័ន្ធ កាលពីពេលដែល លោក ហ៊ុន សែន សម្រេចផ្តន្ទាទោស លោក កឹម សុខា និងការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដោយព្យាយាមលាងជម្រះរូបភាពអវិជ្ជមានទាំងនោះ ក្រោមរូបភាពនៃភាពទន់ភ្លន់ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិបែបនយោបាយ។
សមម្រាប់ លោក សេង វណ្ណលី គោលបំណងស្នូលមួយទៀត នៃការរក្សាលក្ខខណ្ឌរឹតត្បិតនេះ គឺដើម្បីអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្របំបែកបំបាក់ និងបង្ការការរួបរួមឡើងវិញនៃកម្លាំងប្រឆាំង។
តាមរយៈមាត្រា ២ នៃព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលបញ្ជាក់ច្បាស់ថា អនុវត្តចំពោះតែទោសដាក់ពន្ធនាគារប៉ុណ្ណោះ គឺមានន័យថា លោក កឹម សុខា នៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាព «ខ្វិននយោបាយ» ដែលមិនអាចចេញមកដឹកនាំ ឬធ្វើជាក្បាលម៉ាស៊ីនប្រមូលផ្តុំអ្នកប្រជាធិបតេយ្យបានឡើយ។
ការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌបែបនេះ តែងតែបង្កើតឱ្យមានការសង្ស័យ ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមក រវាងក្រុមអ្នកគាំទ្របក្សប្រឆាំង ជុំវិញការធ្វើសម្បទានណាមួយជាមួយបក្សកាន់អំណាច ដែលជាឱកាសដ៏ល្អ សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការរំលាយកម្លាំងប្រឆាំងទាំងស្រុង។
លើសពីនេះ ព្រះរាជក្រឹត្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឈុតឆាកនយោបាយ ដើម្បីកសាងភាពស្របច្បាប់ដល់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្នុងការទូលថ្វាយស្នើសុំ និងទទួលបន្ទុកអនុវត្តព្រះរាជក្រឹត្យនេះ។ គោលដៅស្នូល គឺដើម្បីកែប្រែរូបភាពដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ ឱ្យឃើញថា រដ្ឋាភិបាលលោកមាននិន្នាការកណ្តាល បើកចំហ និងទន់ភ្លន់ជាងមុន ផ្ទុយពីទម្រង់ដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន សែន។
យុទ្ធសាស្ត្រនេះ ជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹងផ្នែកនយោបាយដែលបន្សល់ទុកពីជំនាន់មុន ដើម្បីឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចទិញទំនុកចិត្ត និងផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ដោយគ្មានការរំខាន។
យ៉ាងណា លោកថា នៅក្នុងបរិបទការទូត យន្តការនេះត្រូវបានមើលឃើញថា ជាទម្រង់នៃ «ការទូតចំណាប់ខ្មាំង» (Hostage Diplomacy) សម្រាប់កិច្ចចរចាអន្តរជាតិនានា នាពេលអនាគត។
ការរក្សាទុក លោក កឹម សុខា ឱ្យស្ថិតក្នុងដែនសមត្ថកិច្ច និងមិនមានសេរីភាពពេញលេញ គឺប្រៀបដូចជារដ្ឋាភិបាលរក្សាទុក «សន្លឹកបៀរ» ដ៏មានតម្លៃមួយ។ ប្រសិន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវការសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ដូចជា ការស្តារប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ឬ GSP ឬក៏ត្រូវការការគាំទ្រផ្នែកការទូតពីរដ្ឋបរទេស រដ្ឋាភិបាលលោកអាចនឹងប្រើប្រាស់ការបន្ធូរបន្ថយលក្ខខណ្ឌបន្ថែមលើរូប លោក កឹម សុខា ម្តងបន្តិចៗជាថ្នូរនឹងការដោះដូរ ដែលវាជាការផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាជំហានៗ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិការទូតជាសកល។
លោកថា ជាចុងក្រោយ យុទ្ធសាស្ត្រនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប៉ុនប៉ងពង្រឹងរូបភាព «នីតិរដ្ឋ» បែបបង្កប់ន័យ ដើម្បីបំភាន់សាធារណៈមតិជាតិ និងអន្តរជាតិ។
ការប្រើប្រាស់យន្តការថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីចេញព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោស គឺដើម្បីបញ្ជាក់ជាផ្លូវការថានីតិវិធីកាត់ទោសកន្លងមក គឺត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ (ព្រោះមានទោស ទើបមានការលើកលែង) ដោយមិនមែនជាការកាត់ក្តីខុសឆ្គង ឬរងសម្ពាធពីបរទេសនោះឡើយ។
លោក សេង វណ្ណលី គូសបញ្ជាក់ថា សរុបមក ព្រះរាជក្រឹត្យនេះ គឺជាការគណនានយោបាយដ៏ល្អិតល្អន់ និងស៊ីជម្រៅមួយ ក្នុងការទាញយកផលប្រយោជន៍ការទូត បំបែកកម្លាំងប្រឆាំង និងពង្រឹងគ្រឹះអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយរក្សាទុកតួអង្គសំខាន់នៃបក្សប្រឆាំង ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងដដែលជាដាច់ខាត៕
