Monthly Archives: December 2018

សមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តថា កម្ពុជា​​បាត់​ដី​រាប់​រយ​ហិកតារ ​នៅតំបន់ចំពុះទា ​ខេត្តស្វាយរៀង ទៅ​វៀតណាម​

(ដោយ វិទ្យុអាស៊ីសេរី / ២៦ ធ្នូ ២០១៨)
ក្រុម​យុវជន​ចេញ​របាយការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​មួយ ​បង្ហាញ​ថា កម្ពុជា បាន​បាត់បង់​ដី​រាប់​រយ​ហិកតារ ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម ចាប់ពី​ចន្លោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​លេខ ១៩៤ ដល់​បង្គោល​ព្រំដែន​លេខ ​១៩៩ ស្ថិត ក្នុង​ស្រុក​ចន្ទ្រា ខេត្ត​ស្វាយរៀង។ ការ​រក​ឃើញ​នេះ បន្ទាប់ពី​ពួកគេ​បាន​ចុះទៅ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​ផ្ទាល់​ ក្នុង​យុទ្ធនាការ “១០០​រាត្រី​” បន្ត​ពី​បណ្ឌិត កែម ឡី អ្នកវិភាគ និង​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ការ​អភិវឌ្ឍ សង្គម ដែល​ត្រូវ​ឃាតក​បាញ់សម្លាប់។ រីឯ​មន្ត្រី​របប​ក្រុងភ្នំពេញ ច្រានចោល​របាយការណ៍​នេះ​ថា ជា​របាយការណ៍​មិន​ត្រឹមត្រូវ។

របាយការណ៍​បឋម​ក្នុង​រាត្រី​៣៩ របស់​សមាគម​សម្ព័ន្ធ​និស្សិត​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​ចំនួន ៩​ ទំព័រ បាន​ដាក់​ចំណងជើង​ថា “​ការបាត់បង់​ដី​នៅ​ព្រំដែន​ច្រមុះ​ជ្រូក ឬ​ចំពុះទា ទៅ​វៀតណាម​រាប់រយ​ហិកតារ”។ ព្រំដែន​ចំពុះទា​នេះ ស្ថិតនៅ​ចន្លោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​លេខ​១៩៤ ដល់​បង្គោល​ព្រំដែន​លេខ​១៩៩ ក្នុង ឃុំ​ចន្ទ្រា ស្រុក​ចន្ទ្រា ខេត្ត​ស្វាយរៀង ជាប់​ជាមួយ​ស្រុក​មុខវ៉ា ខេត្ត​ឡុងអាន ប្រទេស​វៀតណាម ដែល​ក្រុម​យុវជន បាន​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​ផ្ទាល់ រយៈពេល ៣​ថ្ងៃ ដែល​ទើប​ចេញផ្សាយ នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៨ ។

របាយការណ៍​បង្ហាញ​ថា មាន​ហេតុផល​ចំនួន ៥​ចំណុច ​ដែល​សំអាង​ថា កម្ពុជា បាត់បង់​ដី​រាប់រយ​ហិកតារ ទៅ​វៀតណាម គឺ៖
– ចំណុចទី​១ ការ​បោះ​បង្គោល​ថ្មី​កាលពី​ឆ្នាំ​ ២០០៩ ចំនួន​ ៦ ​បង្គោល​​គឺ​បង្គោល​លេខ ១៩៤, ១៩៥, ១៩៦, ១៩៧, ១៩៨ និង​បង្គោល​លេខ​ ១៩៩ បាន​បោះ​បង្ខិត​ចូល​ទឹកដី​កម្ពុជា ​ឆ្ងាយ​ពី​បង្គោល​ចាស់ ដែល​សល់​ពី​សម័យ​បារាំង គឺ បង្គោល​លេខ ​១៣៥, ១៣៦, ១៣៧, ១៣៨, ១៣៩ និង​បង្គោល​លេខ ​១៤០។ ជាក់ស្តែង បង្គោល​ថ្មី​ ១៩៩ បោះ​ឆ្ងាយ​ពី​បង្គោល​ចាស់​ ជាង​ ២ ​គីឡូម៉ែត្រ។
– ចំណុច​ទី​២ របាយការណ៍ បង្ហាញ​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ម្ចាស់​ដី​នៅ​ជាប់​ព្រំដែន បាន​បាត់បង់​ដីស្រែ​ចម្ការ​របស់​ខ្លួន​ជា​បន្តបន្ទាប់​ ក្រោយពី​វៀតណាម ធ្វើ​ផ្លូវ​ក្រវាត់​ព្រំដែន កាលពី​ឆ្នាំ ​២០១៥ ដោយ​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ ​និង​យកចិត្តទុកដាក់ ពី​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​នោះ​ទេ។
– ចំណុច​ទី​៣ រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម បាន​រៀបចំ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា​ជា​បន្តបន្ទាប់ តាមរយៈ បញ្ជូន​ចារកម្ម ឲ្យ​ស៊ើបការ​តាម​ភូមិ​-​ឃុំ​ខ្មែរ និង​បន្ទាប់មក​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម បាន​បន្លំ​យក​ដី​ខ្មែរ តាម​ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​ធ្វើជា​ដី​សង្គមកិច្ច​ ចែក​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​វៀតណាម​ក្រីក្រ​ មកពី​ខេត្ត​ឆ្ងាយៗ​រស់នៅ ហើយ​រដ្ឋ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​គ្រប់​បែបយ៉ាង​ ដូចជា​ធ្វើ​ផ្ទះ ធ្វើ​ផ្លូវ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន ទីផ្សារ និង​ផ្ដល់ ប្រាក់កម្ចី​យក​ទៅ​រកស៊ី​ ដោយ​មិន​គិត​ការ​ប្រាក់​ជាដើម។
– ចំណុច​ទី​៤ ក្រោយ​ពី​ផ្ទុះ​រឿង​វៀតណាម​យក ដី​ខ្មែរ​នោះ​អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ និង​វៀតណាម បាន​រារាំង​មិន​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកសារព័ត៌មាន សង្គម​ស៊ីវិល និង​បក្ស​ប្រឆាំង​ចូល​ទៅ​ពិនិត្យ​តំបន់​ព្រំដែន​ជាក់ស្ដែង​នោះ​ទេ។
– ចំណុច​ទី​៥ ទោះបីជា​តំបន់​ព្រំដែន ចំពុះទា​នោះ ជា​ភូមិសាស្ត្រ​លិច​ទឹក​ក្ដី ក៏​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម ខិតខំ​អភិវឌ្ឍន៍​តំបន់​នោះ​យ៉ាង​លឿន ដូចជា​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្ត្រ ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​ការ​រស់នៅ​របស់ ប្រជាពលរដ្ឋ​គេ​ថែម​ទៀត​ផង ដែល​ខុស​ឆ្ងាយ​ពី​កម្ពុជា​ដែល​គ្មាន​ការអភិវឌ្ឍន៍​នៅ​តាម​ព្រំដែន និង ទុក​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​រស់នៅ​វេទនា​និង​ឯកោ​បំផុត​ជាដើម។

ប្រធាន​សមាគម​សម្ព័ន្ធ​និស្សិត​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ លោក មួង សូនី លើក​ឡើង​ថា ផ្អែកលើ​ហេតុផល​​ទាំង ៥ ​ចំណុច​ខាងលើ​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​ពួកគេ​ហ៊ាន​សន្និដ្ឋាន​ថា កម្ពុជា ពិតជា​បាត់បង់​ទឹកដី​រាប់​រយ​ហិកតារ ​ទៅ​ភាគី​វៀតណាម។ លោក​បញ្ជាក់​ថា ក្នុង​ការ​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​នោះ លោក​បាន​ជួប​សម្ភាសន៍​ផ្ទាល់ ​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ពលរដ្ឋ​វៀតណាម និង​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន ដោយ​បាន​ថត​ជា​វីដេអូ​ទុកជា​ឯកសារ ទៀត​ផង។៖ «ពេល​ដែល​វៀតណាម​ ចាក់​ដី​ធ្វើ​ផ្លូវ​ឈ្លានពាន​យក​ដី​ខ្មែរ​រាប់រយ​ហិកតារ​ថែមទៀត​នោះ គឺ​យើង​ឃើញ​ថា អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ មក​គណៈកម្មការ​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន បាន​ចុះទៅ​ពិនិត្យ​ដោះស្រាយ​ដែរ ប៉ុន្តែ​ពលរដ្ឋ​អះអាង​ថា ដោះស្រាយ​មិនបាន​ជោគជ័យ​ ហើយ​គេ​នៅតែ​យក​ដី​យើង​ បាន​ដដែល​។ បន្ទាប់​មក​ទៀត​ផ្លូវ​នោះ បាន​ធ្វើ​រួចហើយ​ដោយ​គ្មាន​ការ​តវ៉ា​ពី​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​ទៀត​ទេ ហើយ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ដែល​ខ្លះ​បាត់បង់​ដី ១០​ហិកតារ ហើយ​ខ្លះ​មាន​ដី​ដែរ តែ​ដី​នោះ​ក្លាយ​ជា​តំបន់​ស​ដូច្នេះ​ពលរដ្ឋ​អត់​ហ៊ាន​តវ៉ា​អី​ទាំងអស់​ដោយសារ​មាន​ការ​គាប់​សង្កត់»។

អាស៊ីសេរី បាន​ព្យាយាម​ទាក់ទង​ទៅ​អភិបាលខេត្ត​ស្វាយរៀង លោក ម៉ែន វិបុល ជាច្រើន​លើក នៅ ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​ធ្នូ តែ​លោក​ពុំ​ទទួល​ទូរស័ព្ទ។

រីឯ​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​ព្រំដែន លោក វ៉ា គឹមហុង លើកឡើង​ថា លោក​ មិនឈឺក្បាល​ ជាមួយ​របាយការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​របស់​យុវជន ១០០​រាត្រី​ទាំងនេះ​ទេ ហើយ​លោក​ និយាយ បែប​ព្រមាន​ថា បើ​មិន​ដឹង​ច្បាស់ កុំ​ចេះ​តែ​ធ្វើ​ការចោទប្រកាន់​ផ្ដេសផ្ដាស។ លោក វ៉ា គឹមហុង បញ្ជាក់​ថា ទឹកដី​ខ្មែរ​នៅ​ចំណុច​ចំពុះទា​នោះ គឺ​គ្មាន​ការបាត់បង់​នោះ​ទេ គឺ​លោក​ ជា​អ្នក​ចរចា​ជាមួយ​វៀតណាម​កន្លងមក ដើម្បី​រក្សា​នៅ​ដដែល ​ដូច​ផែនទី​ផ្លូវការ​ខ្នាត​មួយ​លើ​១​រយ​ពាន់ (១/១០០.០០០)៖ «ខ្ញុំ​គ្រាន់តែ​បញ្ជាក់​ថា កន្លែង​ហ្នឹង​ហ្អា បើ​មិន​ដឹង​រឿង​ទេ កុំ​ចេះតែ​ចោទ​អញ្ចេះ​ចោទ​អញ្ចុះ កន្លែង​នោះ​គឺជា​ចំពុះទា។ ចំពុះទា​នេះ គឺ​យើង​វាស់​តាម​រាងរៅ​ចំពុះទា តាំងពី​ជំនាន់​បារាំង មកដល់​យើង​ចរចា​សព្វថ្ងៃ ​បោះ​បង្គោល​ក៏​នៅ​រក្សា គឺ​វាង​ចំពុះទា​ដដែល ដូច្នេះ​លោកអ្នក​ថា ឲ្យ​ប្រាកដប្រជា កុំ​ចេះតែ​ចោទ​ផ្ដេសផ្ដាស។ ខ្ញុំ​គ្រាន់តែ​ប្រាប់​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ បាទ»។

លោក មួង សូនី យល់ថា របប​ក្រុងភ្នំពេញ តែងតែ​អួតអាង​ថា ខ្លួនឯង​បាន​អនុវត្ត​ត្រឹម​ត្រូវជា​រៀងរហូត និង​ពុំ​ទទួលយក​មតិយោបល់​ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បី​រក​ដំណោះស្រាយ​ឲ្យ​ល្អ​ឡើងវិញ​នោះ​ទេ៖ «ខ្ញុំ​ប្រាប់​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល និង​បងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​គាត់​ដឹង​លឺជា​ព័ត៌មាន ហើយ​បើ​គាត់​ថា មិន​បាត់​ទេ គឺជា​រឿង​របស់​គាត់។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​សូម​សំណូមពរ​មួយ​ទៀត​ថា សូម​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល បង្ហាញ​ព័ត៌មាន​ជា​សាធារណៈ​ថា កម្ពុជា មិនបាន​បាត់បង់​ដី​មែន ហើយ​មាន​មូលហេតុ​អី។ សូម​បញ្ជាក់​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​។​មួយទៀត សូម​សំណូមពរ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ជួយ អភិវឌ្ឍ​ព្រំដែន​ឲ្យ​បាន​លឿន ហើយ​យើង​ក៏​អ៊ីចឹង​​ដឹង​ថា ការ​អភិវឌ្ឍ​នោះ ប្រើ​ពេល​យូរ​ប៉ុណ្ណា ទំហំ​ប៉ុណ្ណា និង​ប្រើ​សាច់ប្រាក់​ប៉ុណ្ណា ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ»។

អាស៊ីសេរី មិន​អាច​សុំ​ការ​ឆ្លើយតប​បន្ថែម​ពី​ប្រធាន​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​កិច្ចការ​ព្រំដែន​នៃ ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា បណ្ឌិត សុខ ទូច នោះ​ទេ ដោយ​ទូរស័ព្ទ​របស់​លោក ​មិន​អាច​ទាក់ទង​បាន។

មន្ត្រី​សម្របសម្រួល​អង្គការ​លី​កាដូ ខេត្ត​ស្វាយរៀង លោក នុត បូពិណ្ណារ័ត្ន មាន​ប្រសាសន៍​ថា វៀតណាម​ ពិតជា​បាន​ធ្វើ​ផ្លូវ​ក្រវាត់​ព្រំដែន​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ​យ៉ាង​តក់ក្រហល់​មែន កាលពី​ឆ្នាំ​ ២០១៥ នៅ​ចំណុច​ចំពុះទា។ លោក​បន្ត​ថា កាលណោះ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ជាពិសេស​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ ក៏បាន​តវ៉ា​ជាមួយ​វៀតណាម​ដែរ ដើម្បី​រក​ដំណោះស្រាយ​រួម ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​កម្ពុជា​ជួបប្រទះ​បញ្ហា​នយោបាយ​ក្នុងស្រុក​ជា​ហូរហែ និង​ដោយសារ​មានការ​ព្រមាន​ពី​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​មិន​ឲ្យ​និយាយ​អំពី​បញ្ហា​ព្រំដែន​នោះ ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ភ្លេច​អំពី​រឿងរ៉ាវ​ចម្រូងចម្រាស នៅ​តាម​តំបន់​ព្រំដែន​ជាមួយ​វៀតណាម​រហូត​មក។ លោក​បន្ថែម​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ សុទ្ធតែ​ដឹង​ថា កម្ពុជា​បាត់បង់​ទឹកដី​ទៅ​វៀតណាម និង​ដឹង​ថា ភាគី​ខាង​ណា​ខាត ខាង​ណា​ចំណេញ​ពេល​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​ម្ដងៗ ប៉ុន្តែ​ថា​តើ អាជ្ញាធរ​ជំនាញ​របស់​របប​ក្រុងភ្នំពេញ មាន​ឆន្ទៈ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំ​ដែរ​ដែរ​ឬ​ទេ៖ «គាត់​ជា​យុវជន​របស់​ខ្មែរ នៅ​ពេល​គាត់​រាយការណ៍​មក​អ៊ីចឹង គឺ​ក្នុងនាម​ជា​រដ្ឋាភិបាល កុំអាល​បដិសេធ កុំ​ឲ្យ​អាល​អី​គាត់ យើង​ទទួល​ព័ត៌មាន​ហើយ យើង​ឲ្យ​គណៈកម្មការ​ចុះទៅ​ពិនិត្យ​មើល​ថា តើ​ដូច​អ្វី​ដែល​យុវជន​រាយការណ៍​ដែរ​ឬ​អត់ ហើយ​បើ​សិន​ដូច​មែន គឺ​ត្រូវ​រក​ដំណោះស្រាយ ជាមួយ​វៀតណាម​ទៅ ។ បើ​មិន​ដូច​ទេ​ក៏​ហើយ​ទេ ព្រោះ​វា​គឺជា​ព័ត៌មាន​តើ ឬក៏​ជូន​ព័ត៌មាន​ទៅ​ឲ្យ​គាត់​វិញ​ថា អូន​ឯង ច្រឡំ​ហើយ ឬ​អញ្ចេះៗ ដើម្បី​ឲ្យ​អ្នករាយការណ៍​មក​នោះ គេ​អស់ចិត្ត»។

កន្លងទៅ​ភាគី​វៀតណាម បាន​សាងសង់​ប៉ុស្តិ៍ និង​ជីក​ស្រះ​លើ​តំបន់​ហាមឃាត់ ឬ​ហៅថា​តំបន់​ស និង​កសាង​ផ្លូវ​តាម​ខ្សែក្រវាត់​ព្រំដែន​ជាដើម ដោយ​មិន​អើពើ​ទៅ​នឹង​កំណត់​ទូត​របស់​កម្ពុជា ម្ដង​ហើយ​ម្ដងទៀត​នោះ​ទេ។ មក​ដល់​ពេល​នេះ ផែនការ​របស់​វៀតណាម​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ដោយ​ជោគជ័យ។ ភាគី​កម្ពុជា និង​វៀតណាម បាន​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៩៥ ដោយ​បាន​ឯកភាព​ថា ភាគី​ទាំងពីរ​ត្រូវ​រក្សា​ស្ថានភាព​ដដែល​នៅ​តាម​ព្រំដែន ដោយ​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ ឬ​សាងសង់​អ្វី​ដែល​ថ្មី​ឡើយ។

ក្រុម​យុវជន​១០០​រាត្រី ស្នើ​ឲ្យ​របប​ក្រុងភ្នំពេញ ផ្ដល់​សេរីភាព និង​លើកទឹកចិត្ត​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ និង យុវជន ចូលរួម​ការពារ​ព្រំដែន​ទាំងអស់​គ្នា បញ្ឈប់​ការ​គំរាមកំហែង និង​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ផ្សេងៗ និង​ជួយ​ពន្លឿន​ការអភិវឌ្ឍន៍​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន​ឲ្យ​ឆាប់​រហ័ស​ដូច​ភាគី​វៀតណាម ដើម្បី​លើក ទឹកចិត្ត​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​រស់នៅ​តាម​ខ្សែ​ក្រវាត់​ព្រំដែន​ឲ្យ​បាន​ច្រើន។ លើស​ពី​នេះ លោក​ក៏​ចង់​ឃើញ របប​ក្រុងភ្នំពេញ​បង្កើត​ក្រុមការងារ​មួយ​ដែល​មាន​ជំនាញ​ច្បាស់លាស់ ជាង​ក្រុមការងារ​លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច ដើម្បី​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​បញ្ហា​ព្រំដែន​កម្ពុជា​ទាំងអស់ រួចហើយ​ចងក្រង​ជា​ឯកសារ ដាក់ពាក្យ បណ្ដឹង​ទៅ​តុលាការអន្តរជាតិ​ទីក្រុង​ឡាអេ ដើម្បី​ទាមទារ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ដែល​បាត់បង់​នោះ​មក​វិញ៕

Advertisements

ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំ​មើល​កម្ពុជា លោក រ៉ុង ឈុន ​បារម្ភ​អំពី​លំហូរ​ជន​ជាតិ​ចិន ​ក្នុង​រយៈ​ពេល ​២ ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​

(RFI ដោយ អេង គីមហុង / 26-12-2018)
«២​ ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ជន​អន្តោ​ប្រវេសន៍​ចិន ​បាន​ហូរ​ចូល​មក​កម្ពុជា​យ៉ាង​កំហុក ហើយអាជ្ញាធរ ​ពុំ​មាន​វិធាន​ការ​ច្បាស់​លាស់ ​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ឡើយ» ។ នេះ​គឺ​ជាក្ដី​​បារម្ភ​របស់ ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំមើ​លក​ម្ពុជា តាមរយៈ​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​ ចុះ​ថ្ងៃ​ពុធ​ ទី ២៦ ​ធ្នូ ២០១៨ ​នេះ​។ បន្ថែម​ពី​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ស្ថាប័ន​ឃ្លាំ​មើល​មួយ​នេះ​ និយាយ​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ អាច​នឹង​ក្លាយ​ជា​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​ នៅ​លើ​ទឹក​ដី​ខ្លួន បើ​ពុំ​មាន​ការ​ទប់​ស្កាត់​ ឲ្យ​ទាន់​ពេល​វេលា​។ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​ណា​មិញ នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ដដែល​នេះ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ចេញ​មក​បដិសេធ ​នឹង​ការ​លើក​ឡើង​ទាំង​នេះ​។ 

ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំ​មើល​កម្ពុជា​ បាន​បរិហា​ថា បច្ចុប្បន្ន​កំណើន​ជន​ជាតិ​ចិន​ មាន​ចំនួន​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង ​ពី​មួយ​ថ្ងៃ​ទៅ​មួយ​ថ្ងៃ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខេត្ត​ក្រុង​មួយ​ចំនួន​ គ្មាន​សណ្ដាប់​ធ្នាប់​ និង​បង្ក​អន្តិសុខ​។ ជាក់​ស្ដែង​ ខេត្ត​ព្រះសីហនុ បាន​បង្ក​ភាព​ភ័យ​ខ្លាច ​ដល់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​បរទេស ​និង​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ស្រុក​ ដែល​ទៅ​លេង​កំសាន្ត​ នៅ​ខេត្ត​មួយ​នេះ​។ ក្រៅ​ពី​ខេត្ត​ព្រះ​សីហនុ​ លំហូរ​ជន​ជាតិ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ខេត្ត​ កោះកុង កំពត ស្វាយរៀង ជា​ដើម​។

តាម​រយៈ​ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​នេះ ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំ​មើល​កម្ពុជា​ ថាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ​អាច​នឹង​ក្លាយ​ជា​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​ នៅ​លើ​ទឹក​ដី​ខ្លួន បើ​ពុំ​មាន​ការ​ទប់​ស្កាត់​អន្តោប្រវេសន៍​ចិន​ ឲ្យ​ទាន់​ពេល​វេលា​។

លោក រ៉ុង​ ឈុន តំណាង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំមើ​លក​ម្ពុជា បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា ការ​លើក​ឡើង​របស់​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំមើ​លក​ម្ពុជា​ មិន​មែន​ជា​ការ​រើស​អើង​ពូជសាសន៍​ឡើយ​ តែ​ចង់​ស្នើ​ឲ្យ​រដ្ឋា​ភិបាល ​មាន​វិធាការ​ទប់​ស្កាត់​ ចំពោះ​លំហូរ​ជន​អ​ន្តោ​​ប្រវេសន៍​ចិន ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​។ លោក​បន្ថែម​ថា ដោយ​សារ​តែ​ការ​គ្រប់​គ្រង ​ពុំ​មាន​ភាព​ច្បាស់​លាស់​ វត្តមាន​ជន​ជាតិ​ចិន​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​មុខ​របរ ​និង​ការងារ​របស់​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​។

លោក រ៉ុង ឈុន​ រំពឹង​ថា កង្វល់​ និង​សំណើរ​របស់​ ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំ​មើល​កម្ពុជា ​ទទួល​បាន​ការ​ឆ្លើយ​តប​វិជ្ជមាន ​ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​។

លោក ខៀវ សុភ័គ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​ឲ្យ​ដឹង​ថា កង្វល់​បែប​ណា​ ក៏​អាជ្ញាធរ​ទទួល​យក​មក​ដោះ​ស្រាយ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ដែរ​។ ជាក់​ស្ដែង​បញ្ហា​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហនុ ថ្នាក់​ជាតិ​ បាន​បញ្ជូន​ក្រុម​ការងារ ​ទៅ​ដោះ​ស្រាយ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​។ បន្ថែម​លើ​នេះ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ដដែល​ ស្នើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ជឿ​ជាក់​លើ​រដ្ឋា​ភិបាល ​ក្នុង​បញ្ហា​លំហូរ​ជន​ជាតិ​ចិន​។

ជា​ការ​កត់​សម្គាល់ ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​ទៅ​លើ​លំហូរ​ជន​ជាតិ​ចិន នៅ​កម្ពុជា ​តែង​តែ​កើត​មាន​ឡើង​ជា​រឿយៗ​។ វិធាន​ការ​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល ​តែង​តែ​កើត​មាន​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ដែរ ប៉ុន្តែ​រលក​រិះគន់​ និង​ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​វត្តមាន ​ចិន ​នៅ​កម្ពុជា ​នៅ​តែ​កើត​ឡើង​។ តួលេខ​ដោយ​ឡែក​ស្ដី​ពី​កំណើន​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​ ចិន ​មក​ទស្សនា​កម្ពុជា ​មាន​ជិត ​២ លាន​នាក់​ ក្នុង​ឆ្នាំ ​២០១៨ ​នេះ ៕

.

តើអ្វីទៅជា​នយោបាយ? What is the politics?

អ្វីទៅជានយោបាយ?៖ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ តែងតែ​យល់​ខុស​គ្នាចំពោះ​ពាក្យ​ «នយោបាយ» ទៅ​តាម​ស្ថានភាពជាក់ស្តែង តាមការបកស្រាយ និង តាមទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន ដោយសារកម្ពុជា។ នៅក្នុងផ្ត​ត់​គំនិត​ពួកគេ ​ចំពោះ​ពាក្យ​ថា «នយោបាយ» គឺ​សំដៅ​ទៅលើ​ អ្នកនយោបាយ ឬ​ គណបក្សនយោបាយ។ កន្លងទៅពលរដ្ឋខ្មែរ ចូលចិត្តទុកដាក់រឿងនេះ ទៅ​ឲ្យ​​អ្នកនយោបាយ​ដោះស្រាយ ដោយច្រើនតែមើលរំលង អំពីតួនាទីសំខាន់ៗរបស់ខ្លួន។

ប្លា​តុង / Platon (428-347 BC «មុន គ.ស.») បាន​ឲ្យ​និយមន័យ​នៃ​ពាក្យ​ថា ​នយោបាយ ​នេះ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា «នយោបាយ គឺជា​សិល្បៈ ដឹកនាំ អប់រំ គ្រប់គ្រង​សង្គម មនុស្ស​ ដោយ​ធ្វើឱ្យ​មនុស្ស​ជឿជាក់​ ទៅលើ​អ្វីមួយ»។

អា​រី​ស្តូ​ត / Aristoteles (384-322 BC) បាន​ឲ្យ​និយមន័យ​នេះ​ថា «នយោបាយ ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​ ​ដែល​ទាក់ទង​ដល់​ភាព​ថ្កុំថ្កើង ​សម្បូណ៌​សប្បាយ​​របស់​មនុស្ស និង​ បុរី​ទាំងមូល»។

ហ្ស​ង់ បូ​ដាំ / Jean Bodin (1530-1596) ជា​ទស្សនវិទូ និង​ជា​អ្នកច្បាប់​ជនជាតិ​បារាំង ​បាន​ឲ្យ​និយមន័យ​ថា «នយោបាយ គឺជា​ការរៀបចំ​ស្ថាប័ន​នានា ក្នុង​ទំនាក់​ទំនង ជា​មួយច្បាប់»។

ម៉ុង​តេស​គី​យើ / Montesquieu (1689-1766) បាន​ឲ្យ​និយមន័យ​នយោបាយ​ថា «នយោបាយ គឺ​ទាក់ទង​ទៅនឹង​គ្រប់​មុខងារ​​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល ដែលមាន​ទំនាក់ទំនង​ទៅនឹង​ច្បាប់​ ទាំង​ក្នុង​អង្គនីតិបញ្ញត្តិ អង្គនីតិប្រតិបត្តិ និង ​អង្គការ​វិនិច្ឆ័យ​ទោស»។

ចំណែក​នៅក្នុង​វចនានុក្រម​សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បាន​ពន្យល់​ពាក្យ​នេះ​ថា «នយោបាយ (ន)៖ (ន​យ+ឧបាយ) មានន័យថា ឧបាយ​ក្នុង​ការណែនាំ, កលល្បិច ឬ​មេគំនិត​ដែល​គេ​ផ្ដើមឡើង ​ដើម្បី​ដឹកនាំ​ជន​ដទៃ​ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅរក​ទិសដៅ​យ៉ាងនេះ ឬ​យ៉ាងនោះ, កិច្ចការ​ទាក់ទង​ នឹង​ការគ្រប់គ្រង​រដ្ឋ»។

សរុបមក​ពាក្យ​ថា «នយោបាយ» គឺ​ផ្តោតទៅលើ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​រាស្ត្រ រដ្ឋាភិបាល ច្បាប់ ការរីកចម្រើន​របស់​សង្គម ស្ថេរភាព​សង្គម ការចូលរួម​របស់​ប្រជាជន ​ក្នុងការ​កសាង​ជាតិ ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល៕ / (ប្រភពពី​កាសែតថ្មីៗ / សម្រួលអត្ថបទដោយ ម៉ែន ណាត)

អ៊ុំ សំអាន និង គឹម សុខ ថាកម្ពុជា ត្រូវតែបញ្ជូនយួន​ខុសច្បាប់ ឲ្យទៅស្រុកវិញ ដើម្បីពង្រឹងច្បាប់​អន្តោប្រវេសន៍ ​និង​ ច្បាប់សញ្ជាតិ​ ​

ក្រុមសកម្មជនព្រំដែន អ្នកជនាញការព្រំដែនឯករាជ្យ និងក្រុមអ្នកជាតិនិយម តែងតែលើកឡើងជាហូរហែរ អំពីជនអន្តោប្រវេសន៍វៀតណាមខុសច្បាប់ (យួន) នៅកម្ពុជា ដែលត្រូវបានទទួលការលើកទឹកចិត្ត និងការជួយជ្រោមជ្រែង ពីរបបដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន សែន។ នោះមិនមែនជាការរើសអើងទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់គឺពលរដ្ឋខ្មែរ ចង់ឃើញរបបលោក ហ៊ុន សែន អនុវត្តច្បាប់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ចំពោះជនបរទេស ដែលចេញចូលប្រទេសកម្ពុជា។

ការជាប់ជំពាក់ជំពិននឹងការដឹងគុណវៀតណាម ត្រូវបានកំណត់ឡើងដោយ សន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព និង សហប្រតិបត្តិការ ដែលស៊ីញ៉េដោយប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋខ្មែរ លោក ហេង សំរិន និងមេដឹកនាំវៀតណាម លោក ផាំ វ៉ាន់ដុង នាថ្ងៃទី ១៨ កុម្ភៈ ១៩៧៩ ខណៈពេលដែលវៀតណាម បញ្ជូនប្រជាជនខ្លួន និងទារហានរបស់ខ្លួ មកត្រួតត្រាកម្ពុជា បន្ទាប់ពួកគេ ផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម។

មានឯកសារមួយទៀតឈ្មោះថា «សារាចរណ៍ណែនាំ» ធ្វើនៅភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ២៦ កុម្ភៈ ១៩៨៦ របស់ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ចុះលេខ ០៥/សរណន ជាសារាចរណ៍ណែនាំស្ដីពីការអនុវត្តគោលនយោបាយ ចំពោះអាណិកជនវៀតណាម នៅកម្ពុជា។ ឯកសារនេះ មាន ៤ ទំព័រ ចុះហត្ថលេខាដោយ លោក ហ៊ុន សែន ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី ជំរុញឲ្យថ្នាក់មូលដ្ឋាន ជួយឧបត្ថម្ភដល់ជនជាតិវៀតណាម ឲ្យមានជីវភាពល្អប្រសើរ មានទីលំនៅសមរម្យ ជួយបង្កលក្ខណៈងាយស្រួល ដល់អ្នកនេសាទវៀតណាម ត្រូវរៀបចំចុះលេខ តាមទូករបស់គេ ត្រូវផ្ដល់លិខិតសម្គាល់ខ្លួន និងប័ណ្ណគ្រួសារ រួមទាំងការជួយចាត់តាំងបង្រៀនភាសាវៀតណាម

(អត្ថបទដោយ ម៉ែន ណាត ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា / ១៤ ធ្នូ ២០១៨)
______________________

លោក អ៊ុំ សំអាន ចង់​ឃើញ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​អន្តោប្រវេសន៍​ និង​សញ្ជាតិ​ ឲ្យ​បាន​តឹងរ៉ឹង​ ករណី​វៀតណាម​ នៅ​បឹង​ទន្លេសាប

(RFA Khmer / ដោយ មាន ឫទ្ធិ / ០១ ធ្នូ ២០១៨)
មន្ត្រី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ ដែលសកម្ម​ខាង​បញ្ហា​អន្តោប្រវេសន៍ និង​ ព្រំដែន លោក អ៊ុំ សំអាន ចង់​ឃើញ​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​ អនុវត្ត​ច្បាប់​អន្តោប្រវេសន៍ និង​សញ្ជាតិ​ ឲ្យ​បាន​តឹងរ៉ឹង​បំផុត​ ចំពោះ​រឿង​បំឡាស់​ទី​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម ​រស់នៅ​តាម​ផ្ទះ​បណ្ដែត​ទឹក ​លើ​ផ្ទៃ​បឹង​ទន្លេសាប​ ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង។ លោក​ សង្កត់ធ្ងន់​ថា ការ​អនុវត្តន៍​វិធានការណ៍​ ប្រឆាំង​នឹង​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម ​ទាំងនោះ មិនមែន​មានន័យថា ជា​ការ​ប្រកាន់ ឬ​រើសអើង​ពូជសាសន៍​នោះ​ទេ តែ​ជា​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ ស្របតាម​គោលការណ៍​ជាតិ និង ​អន្តរជាតិ។

លោក អ៊ំ សំអាន ថ្លែង​ក្នុង​នាទី​វេទិកា​អ្នក​ស្ដាប់​អាស៊ីសេរី កាលពី​យប់​ថ្ងៃ​ទី ៣០ វិច្ឆិកា ២០១៨ ដោយ​ស្វាគមន៍​យុទ្ធនាការ​បំឡាស់​ទី​ ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​បណ្ដែត​ទឹក​ នៅ​លើ​បឹង​ទន្លេសាប​ ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង។ ក៏ប៉ុន្តែ លោក ​អះអាង​ថា ដោយហេតុថា​ ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​ទាំងនោះ ​ភាគច្រើន​ បាន​ហូរ​ចូល​មក​រស់នៅ​ លើ​បឹង​ទន្លេសាប​ដោយ​ខុសច្បាប់ ​តាមរយៈ​ការ​ជិះ​ទូក​មក ឬ​ចូល​មក​តាម​ច្រក​របៀង​ជាដើម​នោះ និង​ពុំ​មាន​ឯកសារ​ត្រឹមត្រូវ ​តាំងពី​កាល​ដំបូង​នោះ លោក​ថា អាជ្ញាធរ​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​ មិន​គ្រាន់តែ​ជម្លៀស​ពួកគេ​ ចេញពី​បឹង​ទន្លេសាប​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​ត្រូវ​ចាប់​បញ្ជូន​ពួកគេ​ ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​វិញ ដើម្បី​ជា​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ ឲ្យ​បាន​តឹងរ៉ឹង៖ «ជនជាតិ​ខ្មែរ​យើង​ដែល​ជា​កម្មករ​ធ្វើការ​ខុសច្បាប់​នៅ​ប្រទេស​ថៃ កាលពី​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំមុន​ប្រហែល​ជាជាង ២០​ម៉ឺន​នាក់ ហើយ​ថ្មីៗ​នេះ​ប្រហែល​ជាជាង ២ ម៉ឺន​នាក់​ទៀត។ ថៃ​គេ​បញ្ជូន​ខ្មែរ​យើង​មក​កម្ពុជា​បាន រឿង​អី​យើង​បញ្ជូន​យួន​ទៅ​ស្រុក​យួន​វិញ​មិន​បាន? ដែល​ជា​ជនអន្តោប្រវេសន៍​យួន​ខុសច្បាប់។ ហើយ​កន្លងមក​យួន​ក៏​បាន​បញ្ជូន​អ្នកសុំទាន​ខ្មែរ​ដែល​បាន​ទៅ​សុំ​ទាន​នៅ​ស្រុក​យួន ព្រមទាំង​ខ្មែរ​ដែល​រស់នៅ​ខុសច្បាប់ មក​កម្ពុជា​វិញ​ដែរ។ ហើយ​សូម្បីតែ​អាមេរិក គេ​ក៏​ធ្វើ​របង​ជាមួយ​ម៉ិកស៊ីកូ កុំ​ឲ្យ​ជនជាតិ​ម៉ិកស៊ីកូ​ហូរ​ចូល​មក​ប្រទេស​គេ​ដែរ»។

លោក អ៊ំ សំអាន សង្កត់ធ្ងន់​ថា ការ​ធ្វើ​យ៉ាង​ដូច្នេះ មិនមែន​មានន័យថា ជា​ការ​ស្អប់ខ្ពើម រើសអើង ឬ​ប្រកាន់​ពូជសាសន៍ ប្រឆាំង​នឹង​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​ទាំង​នោះ​ទេ តែ​គឺជា​ការអនុវត្ត​ច្បាប់ ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ដូច​បណ្ដា​ប្រទេស​ដទៃ​កំពុង​អនុវត្ត​ស្រាប់ ស្របតាម​គោលការណ៍​សិទ្ធិ​មនុស្សជាតិ និង​អន្តរជាតិ៖ «យើង​អត់​ប្រកាន់​ពូជសាសន៍​ទេ យើង​អនុវត្ត​ច្បាប់​អន្តោប្រវេសន៍។ ហើយក៏​យើង​មិន​ធ្វើ​របៀប​ដូច លន់ នល់ ឬមួយ​ដូច​គណបក្ស​ណាមួយ​បញ្ជូន​ក្នុង​រយៈពេល ២៤​ម៉ោង​នោះ។ យើង​មិន​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ទេ​។ គឺ​យើង​អនុវត្ត​ទៅតាម​ច្បាប់​អន្តោប្រវេសន៍ គឺថា បើ​តាម​គំនិត​របស់ខ្ញុំ គឺ​យើង​ត្រូវ​អនុវត្ត​ក្នុង​រយៈពេល​ពី ៣ ទៅ ៥ ឆ្នាំ ដើម្បី​បញ្ជូន​អន្តោប្រវេសន៍​ខុសច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា ជាពិសេស​ជនជាតិ​វៀតណាម និង​ចិន ដែល​មក​ធ្វើ​បងធំ​បង​តូច បង្ក​បញ្ហា​នៅ​កម្ពុជា​ទៀ​។ ដូច្នេះ ទាំង​ជនជាតិ​វៀតណាម ជនជាតិ​ចិន និង​ជនជាតិ​ដទៃ​ទៀត​ដែល​ខុសច្បាប់ ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅវិញ»។

ការ​លើកឡើង​របស់​លោក អ៊ំ សំអាន នេះ គឺ​ស្រប​ពេល​ដែល​ក្រសួងមហាផ្ទៃ និង​អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង​កំពុង​ចាប់ផ្ដើម​អនុវត្ត​យុទ្ធនាការ​បំឡាស់​ទី​ជនជាតិ​វៀតណាម​សរុប​ចំនួន ២.៣៩៧ គ្រួសារ ស្មើនឹង ១ ម៉ឺន ៨៧ នាក់ ដែល​កំពុង​រស់នៅ​តាម​ផ្ទះ​បណ្ដែត​ទឹក​សរុប ១.៨៣៦ ខ្នង នៅ​លើ​ផ្ទៃ​ទឹក​លើ​ទន្លេសាប ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង ឲ្យ​មក​រស់​លើ​ដី​គោក​វិញ។ យុទ្ធនាការ​នេះ ធ្វើឡើង​ចាប់ពី​ថ្ងៃទី១ តុលា​ឆ្នាំ​២០១៨ ហើយ​គ្រោង​នឹង​បិទ​បញ្ចប់​ជា​ស្ថាពរ​នៅ​បំណាច់​ឆ្នាំ២០១៨ នេះ ដូច​តាម​ផែនការ ៥​ឆ្នាំ ដាក់​ចេញ​របស់​អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង ពី​ឆ្នាំ​២០១៥ ដល់​ឆ្នាំ ២០១៩ ក្រោម​ហេតុផល​ថា​ដើម្បី​ស្តារ​សោភណភាព​តាម​ផ្ទៃ​បឹង​ទន្លេសាប ថែរក្សា​បរិស្ថាន និង​បង្កើន​អនាម័យ​សុខាភិបាល​ជាដើម។ របប​ក្រុងភ្នំពេញ ថែមទាំង​បាន​សន្យា​ជាមួយ​ភាគី​វៀតណាម​ថា នឹង​ផ្ដល់​នូវ​ទីតាំង​សង់​លំនៅឋាន​លើ​ដី​គោក ដែល​មាន​លក្ខណៈ​អំណោយផល​ល្អ​បំផុត រួមមាន​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ទឹក ភ្លើង និង​សេវា​សុខាភិបាល​ជាដើម។ យុទ្ធនាការ​បំឡាស់​ទី​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​នេះ ក៏​ស្ថិត​ក្រោម​ក្រសែភ្នែក​ឃ្លាំមើល​យ៉ាង​យកចិត្តទុកដាក់​ពី​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​របស់​វៀតណាម តាំងពី​ថ្នាក់​សមាគម​វៀតណាម​នៅ​កម្ពុជា រហូតដល់​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​របប​កុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម ឬ​អាជ្ញាធរ​រដ្ឋ​វៀតណាម​តែម្ដង។ បច្ចុប្បន្ន សមាគម​វៀតណាម​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា បន្ត​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទីកន្លែង​រស់នៅ​មក​នៅ​គោក​នោះ​ទេ ដោយ​អះអាង​ថា កន្លែង​ដីគោក​ដែល​អាជ្ញាធរ​ឲ្យ គ្មាន​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​គ្រប់គ្រាន់។

លោក អ៊ំ សំអាន យល់ថា ចំណាត់ការ​របស់​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​ទៅលើ​ការ​បំឡាស់​លំនៅឋាន​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​លើ​បឹង​ទន្លេសាប​របស់​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​នេះ ហាក់​ផ្ដល់​ភាព​អនុគ្រោះ​ច្រើន និង​ជា​វិធានការណ៍​ត្រជាក់ ខុស​ពី​អ្វី​ដែល​របប​នេះ តែងតែ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅលើ​ករណី​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​ជា​ម្ចាស់​ប្រទេស ដោយ​បង្ខំ និង​ដោយ​អំពើ​ហិង្សា ឬ​ពេលខ្លះ​ឈាន​ទៅ​រក​ការ ចាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្លួនឯង​ដាក់​ពន្ធនាគារ ដុត​បំផ្លាញ​ផ្ទះសម្បែង ឬ​មិន​ដោះស្រាយ​ឲ្យ​តែម្ដង។

បន្ថែម​ពីលើ​នេះ អ្នកវិភាគ​នយោបាយ​លោក គឹម សុខ វិភាគ​ថា យុទ្ធនាការ​នេះ​មាន​បង្កប់​នូវ​ហេតុផល​នយោបាយ​ច្រើនជាង​អ្វី​ដែល​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​អះអាង​នេះ ក្នុង​គោលបំណង​ដែល​លោក​ហៅថា «​ជា​រណសិរ្ស​ប្រជាសាស្ត្រ​ជនជាតិ​វៀតណាម» ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​ឲ្យ​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​កំពុង​រស់នៅ​ខុសច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា​ទាំងនោះ ក្លាយ​ជា​ស្របច្បាប់​វិញ ស្រប​តាម​បញ្ជា​ពី​មេដឹកនាំ​វៀតណាម ដើម្បី​បង្កើន​នយោបាយ​ឈ្លានពាន និង​ឥទ្ធិពល​វៀតណាម​នៅ​កម្ពុជា​បន្ត​ទៅ​ទៀត៖ «គេ​អត់​បាន​និយាយ​ថា ជនជាតិ​វៀតណាម​ទាំងនោះ​ចូល​មក​ដោយ​របៀប​ណា​ទេ។ គេ​និយាយ​អំពី​ការសម្រួល ដែល​មានន័យថា​គេ​កំពុង​សម្រួល​ផ្លូវ​រណសិរ្ស​ប្រជាសាស្ត្រ​និគមជន​របស់​យួន​នៅ​លើ​ទឹកដី​របស់​កម្ពុជា​ដើម្បី​ងាយស្រួល​ក្នុង​ការ​គេ​អនុវត្ត​នយោបាយ​គ្រប់គ្រង​កម្ពុជា​ឲ្យ​កាន់តែ​ណែន តាមរបៀប​ដែល​ពលរដ្ឋ​របស់​គេ​មាន​សិទ្ធិ​ដូច​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​រស់នៅ​ស្របច្បាប់​នៅ​លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ។ ហើយ​របៀប​ដែល​គេ​ធ្វើ​ទៀតសោត គេ​ធ្វើ​បែប​ប្រយ័ត្នប្រយែង​ជាទីបំផុត ដើម្បី​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​ជនជាតិ​ទាំងនោះ​មាន​ទាំង​ផ្ទះសម្បែង​ល្អ និង​មាន​បរិយាកាស​ឲ្យ​កូន​អ្នក​ទាំងនោះ​រៀន​សូត្រ​ត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំង​មាន​កម្មសិទ្ធិ​ដីធ្លី ហើយ​មាន​សិទ្ធិ​តវ៉ា​គ្រប់បែប​យ៉ាង។ ដូច្នេះ នេះ​គឺជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដ៏​អភព្វ​ណាស់​សម្រាប់​ខ្មែរ ក៏ប៉ុន្តែ​លើក​តម្កើង​យួន ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​យួន​មាន​ឥទ្ធិពល និង​មានអំណាច​កាន់តែ​ខ្លាំង​នៅ​កម្ពុជា»។

លោក គឹម សុខ ចង់​ឃើញ​ខ្មែរ​អ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ រួម​កម្លាំង​សាមគ្គី​គ្នា​ជា​ធ្លុង​មួយ​ឲ្យ​ខ្លាំង និង​មិន​ត្រូវ​បែកបាក់​នោះ​ទេ ដើម្បី​ជូនដំណឹង​ទុកជាមុន​ទៅ​ភាគី​អន្តរជាតិ នៃ​ការ​មិន​ទទួលយក​ដំណោះស្រាយ​ដែល​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​កំពុង​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​រឿង​ជនអន្តោប្រវេសន៍​វៀតណាម​នេះ។ លោក​ថា ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ គឺ​ដើម្បី​ចៀស​ផុត​ពី​ការ​ចោទប្រកាន់​ថា ជា​ករណី​រើសអើង​ពូជសាសន៍ ដោយសារ​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ជា​របប​ខុសច្បាប់​ស្រាប់៕

ឯកសារព្រំដែន៖ អ្នកជំនាញផែនទីខ្មែរ លោក ស៊ាន ប៉េងសែ​ បង្ហាញផែនទី​សមុទ្រ កោះត្រល់ និង កោះក្រចកសេះ (មានវីដេអូ)

(អត្ថបទដោយ អ៊ុំ សំអាន និង ម៉ែន ណាត) /១៣ ធ្នូ ២០១៨
ឯកសារព្រំដែន និង កោះត្រល់៖ អ្នកជំនាញផែនទីខ្មែរ លោក ស៊ាន ប៉េងសែ អតីតរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងរ៉ែ ក្នុងសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ​ បង្ហាញផែនទី​សមុទ្រ​ខ្មែរ ដែលោកចងក្រង និងធ្វើឡើងជាមួយអ្នកជំនាការបារាំង ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៦៥-១៩៧៣ (សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម រហូតដល់សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ របស់លោក លន់ នល់) ជូនក្រុមការងារកិច្ចការព្រំដែន កាលថ្ងៃទី២២ កុម្ភៈ ២០១៦ នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង។

ក្រុមការងារកិច្ចការព្រំដែននេះ មានសមាសភាពពី គណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា ដឹកនាំដោយលោក ស៊ាន ប៉េងសែ, សមាជិកសភាបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន និង ក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា (លោក ម៉ែន ណាត លោក ឆាំ ឆានី ពីប្រទេសន័រវេស៍, លោកស្រី ទ្រី សម ពីអាល្លឺម៉ង និងលោក ប៉ាង សុខឿន ពីប្រទេសស៊ុយអែត)។

ក្រុមការងារ បានពិគ្រោះយោបល់អំពីហានីភ័យ ទឹកដី និងព្រំដែនខ្មែរ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន សែន សព្វថ្ងៃដែលមិនអាចរំដោះខ្លួនចេញគំនាបនយោនបាយវៀតណាម។

លោក ស៊ាន ប៉េងសែ បានបង្ហាញថា កោះត្រល់ និង កោះក្រចកសេះ ជារបស់ខ្មែរ ដែលត្រូវលោក ហ៊ុន សែន (បច្ចុប្បន្នជានាយករដ្ឋមន្ត្រី) កាត់កងឲ្យវៀតណាម ឆ្នាំ១៩៨២ តាមសន្ធិសញ្ញាព្រំដែន​ “ទឹកប្រត្តិសាស្រ្ត”​ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨២ (ធ្វើឡើងសម័យ យួន គ្រប់គ្រងកម្ពុជា និង ទាហានយួន ជាង ២០ ម៉ឺននាក់ មានវត្តមាននៅកម្ពុជា) ដែលកាល​នោះ​លោក ហ៊ុន សែន ជារដ្ឋមន្រី្តក្រសួងការបរទេស នៃសាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិតកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៨២ សម័យរដ្ឋាភិបាល ដែលលើកបន្តុបដោយវៀតណាម។

សន្ធិសញ្ញាព្រំដែន​បំពេញបន្ថែម ឆ្នាំ២០០៥ ត្រូវរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បាន​យកសន្ធិសញ្ញាដែនទឹក ឆ្នាំ១៩៨២ និង សន្ធិសញ្ញាព្រំដែនគោក ឆ្នាំ១៩៨៥ យកមកប្រើ ឡើងវិញ ទោះដឹងថា សន្ធិសញ្ញាព្រំដែនទាំងនេះ ខុសច្បាប់ក៏ដោយ ពីព្រោះសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនទាំងនេះ ផ្ទុយនឹងមាត្រា១​ ចំណុច ២.ឃ​ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ និង មាត្រា ៥៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែល​តម្រូវឲ្យលុបចោល នោះ។

គួសបញ្ជាក់ថា លោក ស៊ាន ប៉េងសែ (កើតថ្ងៃទី ០១ មករា ១៩៣៦ – មរណភាពថ្ងៃទី ២៣ មករា ២០១៨) បានទទួលមរណភាពនៅក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ក្នុងជន្មាយុ ៨២ ឆ្នាំ។ លោក មានស្រុកកំណើតនៅ​ ​ឃុំ​ស្ពឺ ស្រុក​ចំការលើ ខេត្ត​កំពង់ចាម​។

កម្ពុជា ទាមទារ​ទឹក​ដី​វិញ​បាន ​ទាល់តែ​ប្ដូរ​របបដឹកនាំ ឈប់ជំពាក់គុណវៀតណាម

មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំងថា ដើម្បី​ឈប់​ជំពាក់​គុណ​វៀតណាម​និង​ទាមទារ​ទឹក​ដី​វិញ​បាន​ទាល់តែ​ប្ដូរ​រដ្ឋាភិបាល

(ដោយ មួង ណារ៉េត នៃវិទ្យុ RFA Khmer /24-11-2018)
មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និង សកម្មជនព្រំដែន ថាបញ្ហាបាត់ទឹកដីកម្ពុជា ទៅឲ្យប្រទេសវៀតណាម នឹងអាចទាមទារមកវិញបាន ប្រសិនបើរបបបច្ចុប្បន្ន ត្រូវផ្លាស់ប្តូរដោយការបោះឆ្នោតសេរី ត្រឹមត្រូវ​ និង យុត្តិធម៌។ ការលើកឡើងដូចនេះ ដោយសារតែ មន្រ្តី​ផ្នែកកិច្ចការ​ព្រំដែន​ នៃរបបលោក ហ៊ុន សែន ​ម្នាក់​បញ្ជាក់ថា ​ការ​បោះបង្គោលព្រំដែនរ វាង​កម្ពុជា នឹង វៀតណាម នៅ​ខេត្ត​ មណ្ឌលគិរី និង​ខេត្ត ​រតនគីរី​ បាន​បញ្ចប់​ទាំងស្រុង​ហើយ។

តំណាងរាស្រ្តគណៈបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ ដែលធ្លាប់​របបលោក ហ៊ុន សែន ចាប់ដាក់​​ពន្ធនាគារ​ពីរឆ្នាំកន្លះ ដោយសារ​ហ៊ានរិះគន់បញ្ហា​ព្រំដែន គឺលោក អ៊ុំ សំអាន​ ថា​ទាល់​តែ​ប្តូរ​រដ្ឋាភិបាលថ្មី ប្តូរ​​មេដឹកនាំ​ដែល​ជំពាក់គុណវៀតណាម ដូច​លោក ហ៊ុន សែន ទើបខ្មែរ​អាចទាមទារ​ទឹកដី​ ដែល​បាត់បង់ទាំងអស់​ មកវិញបាន៖ «បើសិនជាប្រជាពលរដ្ឋ​ ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ មាន​មេដឹកនាំ​ថ្មី ដែល​មិន​ជំពាក់​គុណ​យួន ហើយ​មេដឹកនាំ​ថ្មីហ្នឹងមិនជំពាក់គុណយួន ទើ​បគាត់​អាចសើរើ​រឿង​ព្រំដែនហ្នឹង​ឡើងវិញ​បាន ដោយ​ឲ្យ​សភា​លុប​ចោលសន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែមឆ្នាំ ២០០៥ បន្ទាប់​យើង​ប្តឹង​ទៅ​តុលាការ យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដោយ​យើង​ឈប់​ប្រើ​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ ២០០៥ និង សន្ធិសញ្ញា​ដែល​ធ្វើនៅទសវត្សន៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ហើយ​យើង​ប្រើ​ផែនទី​បោន (Bonne) ​របស់​បារាំង ដែលកំណត់​ព្រំដែន​ជាមួយ​វៀតណាម ហើយ​កំណត់​ទៅតាម​បង្គោល​ដែលបារាំងបោះឲ្យ សម័យ​បារាំង​គ្រប់គ្រង​​ចំនួន ១២៤ បង្គោល។ នៅពេលនោះ យើង​នឹង​អត់​បាត់បង់​ទឹកដី​នៅ​តាមព្រំដែនទេ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​នឹងប្រាកដ​ជា​បានដី ដែលបាត់​បង់​ទៅ​ខាង​យួននោះ យក​មកឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ប្រកបមុខរបរកសិកម្ម​នៅតាម​ជាយ​ដែនវិញ»

ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត​ ក៏យល់ឃើញ​ដូច​លោក អ៊ុំ សំអាន ដែរ ដោយ​លោកលើកឡើងថា ការ​ជំពាក់គុណ​បរទេសនេះ ធ្វើ​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន និង របប​សព្វ​ថ្ងៃ រើខ្លួន​មិន​រួច ពីការសម្រេចមួយ ដែល​បាត់បង់​បូរណភាព​ដឹកទី​របស់​ខ្លួន​ ដើម្បី​ផ្គាប់​ចិត្តចៅហ្វាយ​បរទេស ដែល​មាន​គុណ ព្រោះបានលើកបន្តុក​លោក ឲ្យ​បាន​កាន់អំណាច​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ៖ «របប ហ៊ុន សែន ជំពាក់គុណគេ រួចទៅហើយ។ សូម្បី​តែកោះត្រល់ ក៏យើង​មិន​អាច​យក​មកវិញបានដែរ ក្នុង​របបនេះនោះ។ អ៊‍ីចឹង​ទាល់តែមានរដ្ឋាភិបាលថ្មី ដូច​លោក សំអាន​លើកឡើង គឺប្រជាពលរដ្ឋត្រូវ​នាំគ្នា បោះឆ្នោត​ផ្លាស់ប្តូរ រើស​មេដឹកនាំ​ល្អ មកដឹកនាំប្រទេស។ បើ​មេដឹកនាំស្រលាញ់ជាតិ ស្រលាញ់ស្រុកទេស យើង​សើរើរឿង​ហ្នឹង​ឡើង​វិញ​ទៅ យើង​ដោះស្រាយ​បាន​ហើយ​ រឿង​អស់​ហ្នឹង​»

អនុប្រធាន​លេខាធិការដ្ឋាន​អចិន្ត្រៃយ៍ នៃ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ទទួលបន្ទុក​កិច្ចការ​ព្រំដែន អ្នកស្រី កុយ ពិសី សរសេរ​នៅលើ​​គណនីហ្វេសប៊ុក​របស់​អ្នកស្រី កាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែ វិច្ឆិកា អបអរ​សាទរ​ចំពោះ​លទ្ធផលបញ្ចប់​ទាំងស្រុង ដោយ​មាន​ការ​ឯកភាព​គ្នា ក្នុងការ​បោះបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម នៅខេត្ត​ភាគ​ឥសាន្ត​នេះ។

ប៉ុន្តែ លោក អ៊ុំ សំអាន ចាត់​ទុកការ​បន្ត​មានះ បោះបង្គោលព្រំដែន ដោយ​របបឯកបក្សរបស់​លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​គ្មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​អង្គការ​សង្គមស៊ីវិល និង មន្រ្តីបក្ស​ប្រឆាំង​បែបនេះ ថា​ជាគ្រោះថ្នាក់មួយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ខាតបង់​យ៉ាង​ច្រើន៖ «សព្វថ្ងៃនេះគឺជាសភាឯកបក្ស ព្រឹទ្ធសភា​ក៏ឯកបក្ស។ អត់​មានសង្គមស៊ីវិលឃ្លាំមើល អត់​មាន​គណបក្សប្រឆាំងចូល​រួមឃ្លាំមើលទៀត ដូច្នេះការ​បោះបង្គោល​បញ្ចប់​នៅខេត្តមណ្ឌលគិរីនេះ ធ្វើ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកបក្ស​ហ្នឹង​​ រឹត​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​ដី​ខ្មែរ​កាន់តែច្រើន។ ដូច្នេះយួន​គេ​ចង់​ធ្វើ​ឲ្យ​ឆាប់​ៗហើយ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ដី​ទៅគេ ព្រោះ​ខ្លាចថ្ងៃក្រោយទៅ​ គណៈបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ឈ្នះឆ្នោត ម៉េច​បាន​ដីខ្មែរ។ ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរយើង ធ្វើ​ម៉េច​បោះបង្គោលហ្នឹង​ ដើម្បីកាត់​ដីឲ្យ​យួន សងគុណយួន​ ដែល​បាន​លើក​បន្តុប​គាត់​តាំងពី​ទសវត្សន៍ទី ៨០។ ចង់​សង​គុណ​យួន ដោយ​កាត់​ដី​ខ្មែរ»។

ភាពចម្រូងចម្រាសគ្នារវាងអាជ្ញាធរកម្ពុជា និងអាជ្ញាធរវៀតណាម ក្នុងការបោះបង្គោលព្រំដែននៅខែត្រមណ្ឌលគិរី និងខេត្ត​រតនគិរីនេះ គឺដោយសារភាគីវៀតណាម ឈ្លានពានចូលមកទឹកដីកម្ពុជា នៅតំបន់ស ដែលជាតំបន់ហាមឃាត់។

តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ធ្លាប់​បាន​ស្នើ​ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ កាលពីខែ តុលា ឆ្នាំ ២០១៤ ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន ចូល​ខ្លួន​មកបំភ្លឺ រឿង​នៅ​ច្រក​ព្រំដែនដាក់​ដាំ ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងថា​មិន​ទាន់​បាន​ព្រម​ព្រៀង​ដោយ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នៅឡើយ។ តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង​នៅពេលនោះ លើកឡើងថា ភាគី​វៀតណាម បាន​បន្ត​ចាត់​ទុក​តំបន់​នោះ​ ជា​របស់​ខ្លួន​រួច​ទៅ​ហើយ រាប់​ទាំង​ការ​សាង​សង់​ផ្លូវ​នៅ​ទី​នោះ​ផង បើ​ទោះ​ជា​សន្ធិ​សញ្ញា ឆ្នាំ​២០០៥ ពុំ​បាន​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​កម្មសិទិ្ធ​នៅ​ចំណុច​នោះ​ក៏​ដោយ។ ប៉ុន្តែ គ្មានការ​បំភ្លឺអ្វីទាំងអស់ រហូត​មកដល់ពេលនេះ។ ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​ព្រំដែន គឺ​លោក វ៉ា គឹមហុង ធ្លាប់​បាន​បញ្ជាក់ ប្រាប់​សារព័ត៌មានក្នុង​ស្រុក​កាលពីពេលនោះ ថាលោក ហ៊ុន សែន មិន​អាច​ថ្លែង​ ពី​បញ្ហា​នេះ​ក្នុង​រដ្ឋសភា តាមការ​ស្នើសុំរបស់តំណាងរាស្រ្ត​បក្ស​ប្រឆាំង​បាន​​ទេ។

លោក អ៊ុំ សំអាន មាន​មន្ទិល​ជាច្រើន ជុំវិញការណ៍ដែល​របបលោក ហ៊ុន សែន ​ប្រញាប់​បញ្ចប់ការ​បោះបង្គោលព្រំដែន ក្នុង​ស្ថានភាព​ដែលគ្មានការ​ឯកភាព​ជាតិ​ និង កំពុង​មានវិបត្តិ​នយោបាយ​បែបនេះ ព្រោះលោក ហ៊ុន សែន ខ្លួន​ឯង​ក៏ទទួលស្គាល់​ថា ដីនៅតំបន់នោះ​នៅ​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស និង ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្មែរ​ខាត​បង់ច្រើន៖ «គាត់​និយាយ​ហើយ​ថា តំបន់​ដាក់​ដាំ ដាក់​ហ៊ូតហ្នឹង បើ​ធ្វើ​ទៅតាម​យួនហ្នឹង គឺខាត​អស់​ ៥០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ តំបន់ហ្នឹង ហើយ​គាត់​ថា​ត្រូវ​ទាមទារ​មកវិញ។ ប៉ុន្តែ ឥឡូវ​បោះបង្គោលរួចហើយ អត់​មាន​បាន​ទាមទារ​សោះ ហ្នឹង​គឺខាត​ហើយ។ លើក​មុន​ថា​ទាមទារ​ ឥឡូវ​អត់​មានទាមទារ ហើយ​បោះឲ្យ​តែហើយៗ។ នោះគឺជារឿងមួយគួរឲ្យ​សង្ស័យ»។

អាស៊ីសេរី មិន​ទាន់អាចសុំការ​បំភ្លឺពី​មន្រ្តី​ផ្នែកកិច្ចការព្រំដែន របស់​របបលោក ហ៊ុន សែន បាន​នៅឡើយ​ទេ នៅត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។

ប៉ុន្តែ មន្រ្តីនាំពាក្យ​របបលោក ហ៊ុន សែន គឺលោក ផៃ ស៊ីផាន ធ្លាប់ថ្លែងការពារ​ភាពស្អាតស្អំ និងភាពស្មោះត្រង់របស់របបនេះ និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងអ្វីដែលលោកអះអាងថា ជាកិច្ចការថែរក្សាការពារឯករាជ្យ បូរណភាពទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។ លោក ផៃ ស៊ីផាន ចោទមតិប្រឆាំង ថា​ជាការ​ប្រឌិតភូតភរ ចោទប្រកាន់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងលោក ហ៊ុន សែន បានកាត់ ឬលក់ទឹកដីកម្ពុជា ទៅឲ្យវៀតណាម។

កាលពី​ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០១២ ហ៊ុន សែន ចំណាយ​ពេលជាង ៥ ម៉ោងកន្លះ (៣២០ នាទី) បកស្រាយ​រឿង​ព្រំដែននេះតែម្នាក់ឯងនៅក្នុង​រដ្ឋសភា​ ដោយ​គ្មាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​តំណាង​រាស្រ្ត​ណាម្នាក់ ដេញដោល ឬ ចោទជាសំណួរ​អ្វី​ទាំងអស់។ លោក អ៊ុំ សំអាន ចាត់ទុកការបកស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែនតែម្នាក់ឯង មិន​ស្តាប់​យោបល់ពីអ្នកដទៃ បែបនេះ គឺជាចេតនា​ធ្វើ​បង្គ្រប់កិច្ច ដើម្បីការ​ពារ​ទង្វើ​ខុសឆ្គងរបស់ខ្លួន ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់ដីខ្មែរ​ទៅ​វៀតណាម​តែប៉ុណ្ណោះ៖ «គាត់​បកស្រាយ​ហ្នឹង​គ្រាន់តែជាការបំភ្លៃការ​ពិត​ប៉ុណ្ណោះឯង មិន​មែនជាបកស្រាយ​ដើម្បីការពារ​ដី​ខ្មែរទេ។ តាមពិ​ត​គាត់​ការ​ពារ កាលគាត់ពីទសវត្សន៍ទី ៨០  គាត់​ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស គាត់​ស៊ីញ៉េជាមួយលោក ង្វៀង​ ខូថាច់ (Nguyen Co Thach)​ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួង​ការ​បរទេស​វៀតណាម ស៊ីញ៉េលើសន្ធិសញ្ញា​ឆ្នាំ ១៩៨២, ១៩៨៣ និង ១៩៨៥។ អ៊‍ីចឹង គាត់​ការ​ពារ​អ្វីដែលគាត់ស៊ីញ៉េនៅទសវត្សន៍ទី ៨០ហ្នឹង ហើយការពារ​សន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ ២០០៥ ហ្នឹង ដែលសន្ធិសញ្ញាហ្នឹង​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​យួន។ ដូច្នេះ គាត់​បកស្រាយ​អ្វីដែលយួន​គេ​ការពារ។ ​បកស្រាយ គាត់​មិន​បាន​ការពារ​អ្វី ដែលបារាំងធ្វើ​ទុក​ឲ្យ​យើង​នោះទេ»។

ទោះបីជាលោក ហ៊ុន សែន អះអាងជាប្រចាំ ថាលោកប្តេជ្ញាការពារ​របបរាជនិយម និង ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរប្តូរ​ផ្តាច់​ រហូតព្រមានឲ្យរម្លង​សពលោកសិន មុននឹង​ចង់បំផ្លាញ​ស្ថាប័ន​រាជបល្ល័ង្កក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ចំពោះ​រឿង​ព្រំដែនជាមួយវៀតណាមនេះ លោក ហ៊ុន សែន ហ៊ាន​ប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ​យ៉ាង​ចំហ កាលពីឆ្នាំ ២០០៥ នៅពេលអតីព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះបាទសម្តេច ព្រះនរោត្តម សីហនុ ដែលព្រះអង្គ មិនចង់ចុះព្រះហស្តលេខា លើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម រឿងព្រំដែនជាមួយប្រទេសវៀតណាមនេះ។ លោក ហ៊ុន សែន គម្រាម​រម្លាយ​របបរាជានិយមចោល បើ​ព្រះមហាក្សត្រ​មិន​ព្រមឡាយព្រហត្ថលេខា​លើសន្ធិសញ្ញាបំពេញ​បន្ថែមឆ្នាំ ២០០៥ រឿង​​ព្រំដែនដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជាបាត់​ដី​ទៅ​វៀតណាមនោះ៖ «ខ្ញុំ​និយាយ​​ជាមួយ​​សម្តេច​ក្រុម​ព្រះ​ហើយ​ ខ្ញុំ​ថា​ព្រះអង្គ និយាយ​ប្រាប់​ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល កុល​ ផេង អ៊ឹង​ កន្ថាផាវី ស៊ីសុវត្ថិ ប៉ាណារ៉ា លើ​​យន្ត​ហោះ​តាម​​ទូរស័ព្ទ ខ្ញុំ​ថា​​ព្រះអង្គ​​ បើ​​លើក​​នេះ​​វា​ពិបាក​​ស៊ីញ៉េ ត្រូវ​​ពិនិត្យ​​ឡើង​​វិញ យើង​គួរ​ទុករាជានិយម​ ឬ​ធ្វើ​​សាធារណៈរដ្ឋ​ ឲ្យ​វាមាន​ប្រធានាធិបតី​​តែ​​ម្តង? ឬហោច​ណាស់​​ដាក់​បញ្ចូល​​ក្នុង​​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ លើ​មាត្រា​ណាមួយ។ ដែល​កាល​ណា​​ដាក់​ទៅ​ក្នុង​រង្វង់​ប៉ុន្មានថ្ងៃ ត្រូវ​ឡាយ​ព្រះ​ហស្តលេខា។ បើ​មិន​ឡាយ​ព្រះហស្ត​លេខា ​ គឺនឹង​ចូល​ជាធរមាន»។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក អ៊ុំ សំអាន នៅតែមាន​សុទិដ្ឋិនិយមខ្ពស់ ថាថ្ងៃណាមួយ​នឹង​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ជាវិជ្ជមាន​នៅកម្ពុជា ដោយសារ​កម្លាំង​អ្នកគាំទ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ នៅ​តែ​រឹង​មាំ។ លោកថា នៅពេលរដ្ឋាភិបាល​ថ្មីមួយ បង្កើតឡើង​ ដោយ​មិន​រងការ​ជំពាក់គុណវៀតណាម ការ​សើរើបញ្ហា​ព្រំដែននេះ នឹង​អាច​ធ្វើ​ឡើង​តាម​យន្តការអន្តរជាតិ ដូចជាការ​ប្តឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើម្បីទាមទារ​ទឹកដី​ដែលវៀតណាម​យក​កន្លងមក មក​ឲ្យ​ខ្មែរ​វិញ៕

ការ​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន នៅ​រតនគីរី និង ​មណ្ឌលគិរី​ ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ ទោះ​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស

(អត្ថបទដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា / RFA Khmer /24-11-2018)
អនុប្រធាន​លេខាធិការដ្ឋាន​អចិន្ត្រៃយ៍ នៃ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ទទួលបន្ទុក​កិច្ចការ​ព្រំដែន អ្នកស្រី កុយ ពិសី បាន​អះអាង​ថា គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា និង​វៀតណាម​ បាន​បញ្ចប់​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​វៀតណាម នៅ​ខេត្ត​ មណ្ឌលគិរី និង​ ខេត្ត​រតនគីរី​ ទាំងស្រុង​ហើយ។

អ្នកស្រី​បាន​សរសេរ​នៅ​លើ​ហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់​អ្នកស្រី​កាល​ថ្ងៃ​ទី​ ២៣ វិច្ឆិកា ថា ទោះបីជា​បេសកកម្ម​ចុះ​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​កម្ពុជា-វៀតណាម នៅ​ខែត្រ​ទាំងពីរ​នេះ មាន​ឧបសគ្គ​ខ្លះ​យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន បាន​ខិតខំ​ដើម្បី​សម្រេច​គោលដៅ​របស់​ខ្លួន​ដែរ។

កន្លងមក​ក៏​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​គ្នា ​រវាង​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា និង​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម ក្នុង​ការ​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​ នៅ​ខែត្រ ​មណ្ឌលគិរី និង​ខែត្រ ​រតនគិរី ​នេះ ដោយសារតែ​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម បាន​ឈ្លានពាន​ចូល​មក​ទឹកដី​កម្ពុជា នៅ​តំបន់​.ស ដែល​ជា​តំបន់​ហាម​ឃាត់។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ទៀត ក៏​នៅ​មាន​ខែត្រ​ផ្សេងទៀត ដូចជា​នៅ​ខែត្រ​ស្វាយរៀង និង​ខែត្រ​ព្រៃវែង​ជាដើម ដែល​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ចោទ អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​ថា បាន​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​ រំកិល​ចូល​ដី​ខ្មែរ ដូចជា​ស្រែចំការ​របស់​ពួកគាត់ ដូចជា​ការ​បោះ​បង្គោល​ព្រំ​ដែន​ លេខ​ ១៤៧ និង ​១៤៨ ឋិត​នៅ​ស្រុក​រំដួល ខែត្រ​ស្វាយរៀង មាន​ពលរដ្ឋ​ជិត ១០០ ​នាក់ បាន​លើកគ្នា​មក​តវ៉ា​រារាំង ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ហាមឃាត់ និង​គំរាមកំហែង​ពី​អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ។

កម្ពុជា​-​វៀតណាម មាន​ព្រំដែន​ដីគោក​រួមគ្នា ប្រវែង​ប្រមាណ ១.២៧០ គីឡូម៉ែត្រ និង​ត្រូវ​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​រួមគ្នា ចំនួន ៣១៤​ បង្គោល ដែល​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ នៃ​ប្រទេស​ទាំងពីរ បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​បាន​ជាង ៨០ ​ភាគរយ​ហើយ។

លោក ហ៊ុន សែន និង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​វៀតណាម ធ្លាប់​បាន​ប្ដេជ្ញា​រួមគ្នា​ថា នឹង​បញ្ចប់​ការ​បោះ​បង្គោល​​ព្រំដែន​ឲ្យ​រួចរាល់​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ​២០១៨ ​នេះ ដើម្បី​កសាង​ព្រំដែន​រួមគ្នា​មួយ ប្រកប​ដោយ​សន្តិភាព និង​ស្ថិរភាព។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​វៀតណាម ​សន្យា​ថា នឹង​បង្កើន​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​នៃ​ប្រទេស​ទាំងពីរ ​ឲ្យ​កាន់តែ​រឹងមាំ​ខ្លាំង​ឡើង​ ក្នុង​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទេសចរណ៍។ ទំនាក់ទំនង​ការទូត និង​ជំរុញ​ឲ្យ​មានការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ពី​គ្រប់​វិស័យ ព្រមទាំង​រឹតចំណង​មិត្តភាព​ រវាង​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា និង​វៀតណាម ឲ្យ​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង​ទ្វេ​ថែមទៀត៕

លោក ម៉ែន ណាត ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា នៅប្រទេសន័រវេស៍ បានមានប្រតិកម្មប្រឆាំងជំទាស់ការបោះបង្គោលព្រំដែន រវាងប្រទេសទាំងពីរ ខណៈកម្ពុជាមិនមានឯកភាពជាតិ។ ខាងក្រោមនេះ មានភ្ជាប់វីដេអូបទសម្ភាសន៍លោក មួង ណារេត ជាមួយលោក ម៉ែន ណាត។

« Older Entries